Archiwistyka. Podstawy teorii i prawa archiwalnego [2900-L-SA-PTPA] Semestr zimowy 2026/27
Konwersatorium, grupa nr 1

Literatura uzupełniająca i systematyzująca:

H. Robótka, Wprowadzenie do archiwistyki, Toruń 2002

J. Łosowski, Teoria archiwistyki, Lublin 2024.

Analiza tekstów źródłowych, w tym tekstów prawnych i historiograficznych, referaty wygłaszane przez uczestników zajęć, dyskusja, wycieczki archiwalne.

Archiwistyka i zarządzanie dokumentacją – przedmiot i metody badania. Problemy badania dokumentacji współczesnej.

Pojęcia z archiwistyki i zarządzania dokumentacją.

Polski Słownik Archiwalny, red. W. Maciejewska, 1974; H. Robótka, Wprowadzenie do archiwistyki, Toruń 2003, s. 66-80; W. Chorążyczewski, W. Kwiatkowska, Jedna zasada, wiele rozwiązań. Zasada proweniencji, a granice i struktura zespołu archiwalnego, „Archiwista Polski” 3 (2014), s. 7–22.

3. Zasady rządzące organizacją zasobu archiwalnego. Zespół archiwalny i zasada pertynencji terytorialnej. www.szukajwarchiwach.pl analiza pod kątem poszukiwania zespołów archiwalnych i określania zasięgu terytorialnego archiwów państwowych

I. Radtke, Pojęcie zespołu w praktyce archiwalnej (Granice współczesnych zespołów archiwalnych), „Archeion” 56 (1971), s. 89-110

4. Podstawy prawa archiwalnego. Rola prawa w zarządzaniu archiwum zakładowym.

Ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, 1983. Podstawowe pojęcia prawne. Obowiązki prawne aktotwórców. Klasyfikacja archiwów państwowych i niepaństwowych.

5. Cykl życia akt. Dokumentacja a archiwalia. Problemy wartościowania.

Literatura: E. Perłakowska, Wartościowanie dokumentacji masowej – próba zdefiniowania problemu, [w:] Dokumentacja masowa. Z problematyki kształtowania zasobu archiwalnego, red. I. Mamczak – Gadkowska, K. Stryjkowski, Poznań 2012, s. 13-23; H. Robótka, Wartościowanie akt – przeszłość i przyszłość, tamże, s. 25-47; A. Kulecka, Dokumentacja masowa w badaniach historycznych, tamże, s. 49-62.

6. Modele i procedury wartościowania dokumentacji.

Literatura: K. Stryjkowski, Dokumentacja masowa i jej wartościowanie w archiwach wybranych krajów frankofońskich (na przykładzie akt osobowych), [w:] Dokumentacja masowa. Z problematyki kształtowania zasobu archiwalnego, red. I. Mamczak – Gadkowska, K. Stryjkowski, Poznań 2012, s. 79-102; J. Chojecka, Problematyka wartościowania dokumentacji masowej w Republice Federalnej Niemiec, tamże, s. 103-115; M. Konstankiewicz, Podstawy prawne archiwalnej selekcji dokumentacji (stan prawny z dnia 31 stycznia 2011 r.), tamże, s. 117-131.

Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 20 października 2015 r., ze zmianami, w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania, przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 października 2015 r.

7. Narzędzia wartościowania dokumentacji. Rzeczowy wykaz akt. Podstawy teoretyczne i prawne. Rola wykazu w działalności archiwum zakładowego. Problemy wartościowania wybranych rodzajów dokumentacji.

I. Radtke, Jednolite rzeczowe wykazy akt, „Archeion” t. 44, 1966, s. 31-49

8. Archiwa zakładowe a sieć archiwów państwowych.

A. Archiwum zakładowe i jego role w sieci archiwów państwowych.

B. Typologia archiwów zakładowych.

C. Relacje: archiwa zakładowe – archiwa państwowe (historyczne, definitywne) – nadzór (wartościowanie), przekazywanie akt. Kontrole.

Archiwum zakładowe w ustawie o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, 1983 ze zmianami

Zarządzenie nr 31 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 7 grudnia 2020 r. w sprawie trybu ustalania jednostek organizacyjnych, w których tworzy się archiwa zakładowe,

9. Archiwum zakładowe w teorii archiwalnej. Organizacja i zasób. Modele działania archiwów zakładowych/archiwów instytucji.

A. Archiwum zakładowe i jego role w organizacji.

B. Struktura archiwum.

C. Zasób archiwum zakładowego.

D. Modele działania.

M. Sak, Archiwa poznańskich szkół wyższych. Funkcje i zadania – studium porównawcze, [w:] Nowe funkcje archiwów, red. I. Mamczak – Gadkowska, K. Stryjkowski, Poznań 2015, s. 201-214;

M. Kościukiewicz, Z doświadczeń archiwisty zakładowego, „Archiwista Polski” 4 (2003), s. 63–69.

A.Kępczyńska, Archiwum zakładowe starostwa powiatowego w Toruniu jako przykład archiwum zbiorczego na szczeblu powiatowym, [w:] Archiwa przejściowe i zbiorcze w Polsce. Organizacja i funkcjonowanie, red. D.Drzewiecka i M.Jabłońska, Toruń 2016, s.55-89, P.Falkowski, Czy potrzebujemy akt osobowych, [w:] Toruńskie Konfrontacje Archiwalne. t. 7, Komu i do czego potrzebne są archiwa?, red. W. Chorążyczewski, A. Rosa, M. Wiśniewska – Drewniak, Toruń 2022, s.161-178.

10. Wybrane problemy działania archiwum zakładowego: przekazywanie akt do archiwum państwowego, udostępnianie, wartościowanie.

A. Problemy przygotowania akt przed ich przekazaniem do archiwum państwowego. Porządkowanie akt.

B. Problemy ochrony danych osobowych. Udostępnianie akt osobowych.

C. Udostępnianie innych akt.

D. Przekazywanie akt do archiwum państwowego – formularze spisów zdawczo-odbiorczych: Archiwum Narodowe w Krakowie – spisy dokumentacji aktowej, kartograficznej, technicznej, akt osobowych.

E. Problemy wartościowania akt powstających w wyniku finansowania projektów i programów z funduszy unijnych.

Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją Dz.U 2018 poz.357 www.sejm.gov.pl isap archiwa państwowe

Zarządzenie nr 11 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 22 maja 2020 r. w sprawie wprowadzenia wskazówek dotyczących wartościowania dokumentacji programów i projektów finansowanych z funduszy europejskich

11. Archiwa zakładowe w instytucjach administracji publicznej. Organizacja i funkcje urzędu wojewody.

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie Dz.U.2009 nr 31, poz.206

Strony internetowe archiwów urzędów wojewódzkich. Informacja o zasobie, zasadach gromadzenia i udostępniania.

12. Dokumentacja instytucji administracji publicznej. Rzeczowe wykazy akt.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych – rzeczowy wykaz akt województwo, 2011

13. Fotografie, filmy i nagrania dźwiękowe oraz inne materiały audiowizualne w archiwach zakładowych.

A. Problemy gromadzenia, przechowywania, udostępniania.

B. Prawodawstwo regulujące kompetencje archiwów zakładowych w instytucjach publicznej radiofonii i telewizji.

C. Opis archiwaliów.

Rozporządzanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 22 maja 2006 r.

14. Instytut Pamięci Narodowej i sieć archiwów wyodrębnionych.

Rozporządzenie Rady Ministrów w dniu 22 czerwca 2011 r. w sprawie sposobu i trybu udostępniania materiałów archiwalnych znajdujących się w archiwach wyodrębnionych; Ustawa o IPN,

R. Galuba, Podstawy wartościowania i selekcji dokumentacji w archiwach wyodrębnionych [w:] Dokumentacja masowa. Z problematyki kształtowania zasobu archiwalnego, red. I. Mamczak – Gadkowska, K. Stryjkowski, Poznań 2012, s. 133-157

15. Relacje archiwum zakładowego z komórkami merytorycznymi. Społeczne funkcje archiwów zakładowych.

Analiza tekstów źródłowych, w tym tekstów prawnych i historiograficznych, referaty wygłaszane przez uczestników zajęć, dyskusja, wycieczki archiwalne.

Podstawę oceny stanowi aktywny udział w dyskusjach prowadzonych na zajęciach oraz poprawność przygotowywanych prac pisemnych. Dopuszczalne są trzy nieobecności, druga i trzecia z nich wymaga zaliczenia na dyżurze.

Zajęcia poświęcone wprowadzeniu w teorię i podstawy prawa archiwalnego