Gramatyka, pragmatyka, semantyka [3003-11A2GP] Semestr zimowy 2026/27
Ćwiczenia, grupa nr 6

1. Dobaczewski A., (2022) - Gramatyka operacyjna vs gramatyka konstrukcji (na przykładzie quasi-tautologii i powtórzeń), „Linguistica Copernicana” 18 (January 25, 2022): 163–78.

2. Fried, M., & Östman, J. (2007) - Construction grammar in a cross-language perspective / ed. by Mirjam Fried, Jan-Ola Östman. John Benjamins Publishing Company.

3. Goldberg, A.E. (1995) - Constructions: a construction grammar approach to argument

4. Goldberg, A.E. (2006) - Constructions at Work. The Nature of Generalization in Language. Oxford: Oxford University Press.

5. Grzegorczykowa R. (2008) - Wykłady z polskiej składni, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

6. Herbst T., Hoffmann T. (2024) – A Construction Grammar of the English Language, John Benjamins Publishing Company.

7. Kaleta A., (2011) - Gramatyka konstrukcji w teorii i praktyce [w:] Przestrzenie kognitywnych poszukiwań, Kwiatkowska A. (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 227-242.

8. Kardela H., Gramatyka konstrukcji Adele Goldberg (w:) S. Niebrzegowska and J. Adamowski (red.) W zwierciadle języka i kultury, Lublin: UMCS, 296-308.

9. Karolak S. (2002) – Podstawowe struktury składniowe języka polskiego, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

10. Kay, P., Fillmore, Ch. 1999 - Grammatical constructions and linguistic generalizations: the What’s X doing Y? construction. “Language”, 78, 453–81.

11. Langacker R., (2009) - Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, Universitas, Kraków.

12. Nowakowska-Kempna I., (2015) - Od składni strukturalnej do gramatyki konstrukcji (paradygmaty, koncepcje, założenia), Slavistika – patishta i perspektivi. V chest na 70 – godishnija jubilej na prof. dfn. Ivanka Gugulanova, Plovdiv: Izd. U. Paisij Hilendarski, s. 94–108.

13. Saloni Z., Świdziński M.,

structure. Chicago: University of Chicago Press.

14. Szymańska I., (2013) - Relacja między systemem językowym i jego realizacjami w gramatyce konstrukcji. Linguistica Copernicana, 10, s. 133-145.

15. Trousdale, G., & Hoffmann, T. (2013) - The Oxford handbook of construction grammar / ed. by Thomas Hoffmann and Graeme Trousdale. Oxford University Press.

POLSKA GRAMATYKA KONSTRUKCJI

Ćwiczenia będą poświęcone nowemu nurtowi metodologicznemu we współczesnym językoznawstwie, zwanemu gramatyką konstrukcji lub podejściem konstrukcyjnym do języka. Głównym założeniem gramatyki konstrukcji jest łączne traktowanie formy i znaczenia, które dotychczas były opisywane oddzielnie jako niezależne komponenty językowe. Zapoznanie się studentów z metodami stosowanymi w analizach przykładowych konstrukcji pozwoli na wszechstronniejsze spojrzenie na istotę języka i sposób, w jaki jest używany w komunikacji międzyludzkiej.

1) Założenia metodologiczno-kognitywne gramatyki konstrukcji

2) Różne rodzaje podejścia konstrukcyjnego do języka we współczesnym językoznawstwie

3) Gramatyka konstrukcji a składnia

4) Gramatyka konstrukcji a frazeologia

5) Wykorzystanie podejścia konstrukcyjnego w nauczaniu języków obcych

6) Przykładowe opisy konstrukcji angielskich i ich polskich odpowiedników.

7) Polskie konstrukcje wyrażające różne typy argumentów, takie jak: subiekt, obiekt, odbiorca czynności itp.

8) Polskie konstrukcje złożone: czasowe, przyczynowo-skutkowe, atrybutywne itp.

9) Polskie konstrukcje z wybranymi komponentami czasownikowymi: mieć (np. mam coś zrobić, robi się jakoś), wziąć (np. Wziął i pojechał), robić (Co tu robią te nożyczki?), iść (np. Jak ci idzie pisanie referatu?), chodzić (Chodzi o to, że…, Chodzą mi różne myśli po głowie)

10) Polskie konstrukcje o funkcji ekspresywnej i ich typowe komponenty w języku polskim, np. ale (Ale numer! Ale deszcz!), móc (Jak mogłeś…)

11) Polskie konstrukcje o funkcji perswazyjnej (np. Nie możesz zaprzeczyć, że…; Kto powiedział, że…)

12) Możliwości zastosowania podejścia konstrukcyjnego do nowego ujęcia gramatyki języka polskiego.

Metody stosowane na zajęciach to:

- wykład,

- prezentacja multimedialna,

- dyskusja,

- praca w grupach.

Główną aktywnością studentów będzie analiza konkretnych typów polskich konstrukcji i ich różnorodnych realizacji w tekstach współczesnych, a czasami także porównywanie ich z podobnymi konstrukcjami angielskimi opisanymi w literaturze przedmiotu. Efektem powinna być samodzielnie napisana praca semestralna, poświęcona wybranej konstrukcji i jej możliwym funkcjom komunikacyjnym. Każdy z uczestników zajęć powinien też wygłosić referat przygotowany na podstawie lektury jednego z artykułów dotyczących gramatyki konstrukcji.

Ocena w punktach obejmuje:

- aktywność na zajęciach - 10 pkt

- referat na podstawie przeczytanego artykułu dotyczącego podejścia konstrukcyjnego do polskiej składni - 20 pkt.

- pracę semestralną zawierającą analizę wybranej konstrukcji języka polskiego - 30 pkt.

Student ma prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze. Jeśli student ma więcej nieusprawiedliwionych nieobecności, nie zalicza zajęć. Jeśli student chce usprawiedliwić nieobecności, musi w ciągu tygodnia udokumentować ich obiektywne przyczyny (np. zwolnieniem lekarskim). Student ma obowiązek odrobić nadprogramowe usprawiedliwione nieobecności w sposób wskazany przez osobę prowadzącą zajęcia.

Jeśli student chce (na potrzeby pracy zaliczeniowej lub prac cząstkowych) skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, musi:

a. uzyskać na to zgodę osoby prowadzącej zajęcia,

b. uzgodnić z osobą prowadzącą zajęcia cele i zakres wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji.

Student nie może korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, aby redagować prace w języku polskim, chyba że osoba prowadząca zajęcia się na to zgodzi. Jeśli student wykorzysta narzędzia sztucznej inteligencji:

a. bez zgody osoby prowadzącej zajęcia lub

b. w sposób z nią nieuzgodniony,

osoba prowadząca zajęcia stosuje procedury analogiczne do tych stosowanych w procedurze antyplagiatowej. Procedury te

opisała Uniwersytecka Rada ds. Kształcenia w uchwale nr 14.