Współczesne systemy polityczne [2105-PP-L-D1WSPO] Semestr zimowy 2026/27
Ćwiczenia, grupa nr 2

Konstytucje omawianych państw (Wydawnictwo Sejmowe seria Konstytucje). Dostęp online: https://biblioteka.sejm.gov.pl/konstytucje_swiata/

Bankowicz M., Kosowska-Gąstoł B. (red.), Systemy polityczne. Podręcznik akademicki. Tom 1: zagadnienia teoretyczne, WUJ, Kraków 2019.

Bankowicz M., Kosowska-Gąstoł B. (red.), Systemy polityczne. Podręcznik akademicki. Tom 2: ustroje państw współczesnych, WUJ, Kraków 2020. [podręcznik dostępny również online]

Bożyk S., Grzybowski M. (red.), Systemy ustrojowe państw współczesnych, Wyd. Temida 2, Białystok 2012.

Bujwid-Kurek E., Mikucka-Wójtowicz D., Transformacja ustroju politycznego wybranych państw Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. Podręcznik akademicki, Libron, Kraków 2015.

Caramani D., Comparative Politics Sixth Edition, Oxford University Press, Oxford 2023.

Dahrendorf R., Rozważania nad rewolucją w Europie, Niezależna Oficyna Wydawnicza Nowa, Warszawa 1999.

Ferguson N., Imperium. Jak Wielka Brytania zbudowała nowoczesny świat, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2024 (2013).

Heywood A., Laing M., Politologia. Wyd. II, Wyd. PWN, Warszawa 2025.

Huntington S., Trzecia fala demokratyzacji, PWN, Warszawa 1995.

Judt T., Powojnie. Historia Europy od roku 1945, Rebis, Poznań 2008.

Kosowska-Gąstoł B.(red.), Systemy partyjne państw Unii Europejskiej, WUJ, Kraków 2011.

Lepore J., My naród. Nowa historia Stanów Zjednoczonych, Wyd. Poznańskie, Poznań 2020.

Levitsky, S., Ziblatt, D., Tak umierają demokracje, Wydawnictwo L!, Warszawa 2021.

Mazzini M., Włochy prawdziwe. Podróż śladami mafii, migracji i kryzysów, Wyd. Szczeliny, Kraków 2025.

Miedwiediew S., Powrót rosyjskiego Lewiatana, Wyd. Czarne, Wołowiec 2020.

Müller J-W., Co to jest populizm?, Krytyka Polityczna, Warszawa 2017.

Sarnecki P., Ustroje konstytucyjne państw współczesnych, Wolters Kluwer, Warszawa 2013.

Smith G., Życie polityczne w Europie Zachodniej, Puls, Warszawa 1992.

Tarczyński P., Rozkład. O niedemokracji w Ameryce, Znak, Kraków 2023.

Wojtaszczyk K.A, Poboży M. (red.), Systemy polityczne państw Unii Europejskiej (t. 1i 2), Wyd. Liber, Warszawa 2013.

Wojtaszczyk K.A., W. Jakubowski, P. Załęski (red.), Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych. Tom II Współczesne systemy rządów, Wyd. Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2017.

Dodatkowe teksty dotyczące aktualnych wydarzeń w analizowanych państwach przysyłane przez prowadzącą.

Ćwiczenia mają charakter analizy typu studium przypadku (case study) państw wybranych z uwagi na ich szczególne/modelowe cechy ustrojowe. Analiza w odniesieniu do każdego z przypadków obejmuje następujące elementy: zarys historii ustroju danego państwa, charakterystyka aktualnych konstytucji i możliwych trybów ich nowelizacji/zmiany, kompetencje i wzajemne relacje naczelnych organów władzy państwowej (legislatywy – egzekutywy – władzy sądowniczej), charakterystyka aktualnie relewantnych partii politycznych i systemu partyjnego omawianych państw, system wyborczy, podstawowe informacje dotyczące ustroju terytorialnego, zagadnienia związane z aktualnymi problemami politycznymi/ustrojowymi omawianych państw.

Wybrane do analizy państwa:

Wielka Brytania – jako kolebka parlamentaryzmu i partii politycznych, przykład monarchii parlamentarnej oraz systemu gabinetowo-parlamentarnego (premierowskiego), zinstytucjonalizowana forma działalności opozycji JKM w parlamencie, specyfika powoływania i uprawnień Izby Lordów na tle innych izb wyższych parlamentów (reformy izby dokonane i planowane), charakterystyka wpływu JOW-ów na system partyjny (problem dysproporcjonalności), znaczenie procesu dewolucji.

Stany Zjednoczone Ameryki – system prezydencki, specyfika amerykańskiej konstytucji, znaczenie mechanizmów hamujących na relacje między naczelnymi organami władzy, specyfika wyborów prezydenckich, zjawisko manipulacji wyborczych – gerrymanderingu, federalizm (zasada federalizmu kooperatywnego).

Francja – system semiprezydencki, specyfika konstytucji złożonej, silne ograniczenie roli parlamentu i duża rola rządu w procesie legislacyjnym, pozycja prezydenta w systemie politycznym, specyfika wyborów parlamentarnych z zastosowaniem większości bezwzględnej (specyfika strategii partii politycznych w wyborach dwuturowych) oraz bezpośrednich wyborów prezydenckich.

Niemcy – system kanclerski, zasada konstruktywnego wotum nieufności jako czynnika stabilizującego system rządów, wyjątkowość i odmienność specyfiki instytucjonalnej Bundesratu na tle innych izb wyższych parlamentów, charakterystyka pośrednich wyborów prezydenckich.

Włochy – przykład klasycznego systemu parlamentarno-gabinetowego, doskonałego bikameralizmu i niestabilności koalicyjnej, instytucje demokracji bezpośredniej.

Szwajcaria – system parlamentarno-komitetowy/rządów zgromadzenia, przykład demokracji konsocjonalnej/konsensualnej – zasada magicznej formuły, znaczenie instytucji demokracji bezpośredniej na poziomie federalnym i kantonalnym,

Federacja Rosyjska – przykład nieudanej transformacji do demokracji i państwa niedemokratycznego.

Zajęcia są prowadzone tzw. metodą odwróconej klasy – polegają na analizie konstytucji omawianych państw oraz dyskusjach problemowych na temat zleconych wcześniej lektur. Przeprowadzone pogłębione analizy konkretnych studiów przypadku służą wypracowaniu umiejętności rozpoznawania przez studentów i charakterystyki kluczowych cech oraz różnic systemów parlamentarnych (w różnych wariantach), prezydenckich i semiprezydenckich. Ważnym aspektem analiz jest także praca na danych zastanych np. raportach z wynikami wyborów ucząca analizy danych politycznych.

Obecność: Obecność na zajęciach jest obowiązkowa; dopuszczalne są maksymalnie dwie nieobecności w semestrze. Każda dodatkowa nieobecność wymaga odpracowania zajęć w formie uzgodnionej z prowadzącą.

Aktywność na zajęciach: Wymagana jest aktywna obecność w zajęciach, w szczególności udział w dyskusjach problemowych dotyczących zadanych tekstów oraz krótkich materiałów multimedialnych omawianych podczas zajęć.

Odpracowanie nieobecności: Nieobecności mogą zostać odpracowane poprzez przygotowanie referatu lub eseju, albo zaliczenie materiału na dyżurze prowadzącej.

Kolokwium końcowe: Kolokwium zaliczeniowe na koniec semestru ma formę pytań opisowych.

Dodatkowe punkty: Za aktywny udział w zajęciach przyznawane są dodatkowe punkty, z możliwością podniesienia oceny końcowej z ćwiczeń o pół stopnia lub o jeden stopień w stosunku do wyniku uzyskanego z kolokwium końcowego.

Sprawdziany z lektur: W przypadku niewystarczającego przygotowania grupy prowadząca może przeprowadzić test sprawdzający znajomość zadanych tekstów.

Poziom korzystania z narzędzi SI– 2 (w odniesieniu do uchwały Rady Dydaktycznej WNPiSM nr 29/2025). Narzędzia SI mogą być wykorzystywane do burzy mózgów, szukania dodatkowych źródeł literatury, generowania pomysłów na udoskonalenie pracy, a także poprawy przejrzystości tłumaczeń obcojęzycznych materiałów. W pracy nie mogą zostać umieszczone żadne nowe treści tworzone przez SI.