Wprowadzenie do historii idei i intellectual history [2900-MK3-WHISIN-KL] Semestr letni 2025/26
Konwersatorium, grupa nr 1

Wybrana literatura:

Burke P., Strengths and Weaknesses of the History of Mentalities, [w:] idem, Varieties of Cultural History, Cambridge 1997, s. 162–182.

Chakrabarty D., Prowincjonalizacja Europy. Myśl postkolonialna i różnica historyczna, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2011.

Cichocki M., Początek końca historii. Tradycje polityczne w XIX wieku, Warszawa: PIW 2021.

Freeden M., Ideologies and Political Theory: A Conceptual Approach, Oxford: Oxford University Press 1998.

Freeden M., Ideology: A Very Short Introduction, Oxford: Oxford University Press 2003.

Freeden M., Steinmetz W., „Introduction: Conceptual History, Memory, and the European Space”, [w:] Steinmetz W., Freeden M., Fernández Sebastián J., Conceptual History in the European Space, New York–Oxford 2017.

Foucault M., Archeologia wiedzy, tłum. M. Siemek, wyd. wielokrotne.

Grad P. (red.), Warszawska szkoła historii idei. Tożsamość – tradycja – obecność, Warszawa: IFiS PAN 2014.

Grafton A., „The History of Ideas: Precept and Practice, 1950–2000 and Beyond”, Journal of the History of Ideas 67/1 (2006), s. 1–32.

Gramsci A., „Intelektualiści i organizowanie kultury”, [w:] Pisma wybrane, t. I, tłum. B. Sieroszewska, Warszawa: Książka i Wiedza 1961, s. 685–736.

Krzywiec G., „Czekając na polskiego Mussoliniego. Pojęcia i konteksty ‘faszyzmu’ we wczesnym dyskursie politycznym polskiej prawicy. Rekonesans (1922–1926)”, [w:] Historia pojęć społeczno-politycznych w Polsce, red. M. Janowski, Warszawa 2012, s. 215–248.

Kończal K., „Czego możemy się nauczyć od Reinharta Kosellecka, czyli o potrzebie badania polskiej semantyki historycznej. Rozmowa z profesorem Maciejem Janowskim”, Stan Rzeczy 1(10) (2016), s. 83–96.

Koselleck R., Dzieje pojęć. Studia z semantyki i pragmatyki języka społeczno-politycznego, tłum. J. Merecki, W. Kunicki, Warszawa 2009.

Koselleck R., Semantyka historyczna, tłum. W. Kunicki, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2001.

Lovejoy A.O., Wielki łańcuch bytu. Studium z historii idei, tłum. A. Przybysławski, Warszawa (wyd. 1999 lub 2008).

Müller J.-W., Przeciw demokracji. Idee polityczne XX wieku w Europie, tłum. J. Majmurek, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2016.

Müller J.-W., „The triumph of what (if anything)? Rethinking political ideologies and political institutions in twentieth‑century Europe”, Journal of Political Ideologies 14, nr 2 (2009), s. 211–226.

Pocock J.G.A., Moment Makiawela: florencka myśl polityczna i atlantycka tradycja republikańska, przeł. A. Górnisiewicz, Kraków: Ośrodek Myśli Politycznej 2023.

Skinner Q., „Znaczenie i rozumienie w historii idei”, Refleksje. Pismo Naukowe Studentów i Doktorantów WNPiD UAM, nr 9, 2015, s. 127–169.

Celem kursu jest przedstawienie słuchaczom różnych metod prowadzenia badań historycznych koncentrujących się wokół historii idei. Poprzez zapoznanie się z teoretycznymi pracami oraz przykładami empirycznych badań historycznych w paradygmacie intellectual history, słuchacze zostaną wprowadzeni do tej problematyki, tak by mogli oni prowadzić samodzielne badania w tym nurcie na poziomie studiów I i II stopnia.

Lista tematów:

- co to jest historia idei i historia intelektualna

- idee jednostkowe (unit-ideas)

- szkoła z Cambridge

- szkoła z Bielefeld

- morfologia idei politycznych

- historia mentalności i historia kulturowa

- archeologia idei i hegemonia kulturowa

- Warszawska Szkoła Historii Idei

- historia idei współcześnie

Dyskusja wokół zadanej lektury

Praca w grupach

Referat i dyskusja wokół referatu

Warunkiem zaliczenia kursu jest:

1. Obecność na zajęciach (pierwsza nieobecność nie pociąga żadnych konsekwencji, nieobecności nr 2 i 3 należy odpracować w sposób uzgodniony z prowadzącym, od 4. nieobecności koniecznie jest uzyskanie zgody kierownika studiów na dopuszczenie do zaliczenia przedmiotu).

2. Aktywne uczestnictwo w zajęciach obejmujące uważną lekturę tekstu przed zajęciami oraz zabieranie głosu w dyskusji animowanej przez prowadzącego

3. Przygotowanie 15 minutowego referatu na temat uzgodniony z prowadzącym wraz z 1-2 stronnicową notatką udostępnioną pozostałym słuchaczom.

dr Przemysław Pazik