Historia Polski XIX w. [2900-L-HPL19] Semestr zimowy 2025/26
Ćwiczenia, grupa nr 2

Podana pod każdym z tematów.

1. Zajęcia wprowadzające

2. Diagnozy i plany. Społeczeństwo Królestwa Polskiego w deklaracjach politycznych Albiedyńskiego

Źródło:

• Raport Albiedyńskiego [w:] Warszawscy generał-gubernatorzy o sytuacji społeczno-politycznej Królestwa Polskiego. Raporty Albiedyńskiego o Szuwałowa z lat 1881- 1896, Kielce 2007, s. 95 – 132.

Opracowania:

• Stanisław Wiech, Rządy warszawskiego generał-gubernatora Piotra Albiedyńskiego – lata nadziei, lata złudzeń [w:] Unifikacja za wszelką cenę. Sprawy polskie w polityce rosyjskiej na przełomie XIX i XX wieku, red. A. Szwarc i P. Wieczorkiewicz, Warszawa 2002, s. 84 – 115.

3. Dobrzy okupanci? Rosjanie w Królestwie Polskim (zajęcia na cmentarzu prawosławnym na Woli)

Źródło:

• Inskrypcje nagrobne, mała architektura cmentarna i przestrzeń nekropoli prawosławnej na Woli

Opracowania:

• Krzysztof Latawiec, W służbie imperium... : struktura społeczno-zawodowa ludności rosyjskiej na terenie guberni lubelskiej w latach 1864-1915, Lublin 2007, s. 21 – 69.

4. W rosyjskim szynelu.

Źródło:

• Instrukcja dla lekarzy przeznaczonych do składu komisji konskrypcyjnych urzędów rekruckich w Królestwie Polskim, Warszawa 1865.

Opracowania:

• Wiesław Caban, Pobór rekruta z Królestwa Polskiego do armii carskiej po upadku powstania Styczniowego. Sposób na unifikację czy system represji? [w:] Unifikacja za wszelką cenę. Sprawy polskie w polityce rosyjskiej na przełomie XIX i XX wieku, red. A. Szwarc i P. Wieczorkiewicz, Warszawa 2002, s. 33 – 40

• Michał Kopczyński, Wielka Transformacja. Badania nad uwarstwieniem społecznym i standardem życia w Królestwie polskim 1866-1913 w świetle pomiarów antropometrycznych poborowych, Warszawa 2006, s. 37-54

5. Rynek prasowy początku XX wieku (zajęcia w AGAD)

Źródło:

• Akta z zespołu Generała-Gubernatora Warszawskiego w AGAD (praca z dokumentami archiwalnymi)

Opracowania:

• Wiesław Caban, Cenzura w Królestwie Polskim w latach 1815-1915 [w:] Granice wolności słowa. Materiały z konferencji naukowej, Kielce 4-5mja 1995, red. G. Miernik, Kielce – Warszawa 1999, s. 9-18.

6. Warszawa – trzecie miasto imperium rosyjskiego?

Źródło:

• Karykatury z epoki (depozyt)

Opracowania:

• Stephen Corrisn, Warsaw Before the First World War: Poles and Jews in the Third City of the Russian Empire 1880-1914, NY 1989.

• Maria Nietyksza, Ludność Warszawy na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1971.

7. Życie codzienne studentów CUW

Źródło:

Do podziału:

• Żeromski, Dzienniki 1886-1887, t. II, oprac. E. Korzeniewska, Warszawa 1954.

• S. Koszutski, Walka młodzieży polskiej o wielkie ideały. Wspomnienia z czasów gimnazjalnych i uniwersyteckich: Siedlce, Kielce, Warszawa, Kijów, Berlin, Paryż (1881-1900), Warszawa 1928.

• J. Offenberg, Stan umysłów wśród młodzieży akademickiej UW w latach 1885-1890 ze wspomnień leserowca, Warszawa 1929.

Opracowania:

• Leszek Jaśkiewicz, Uniwersytet Warszawski w dokumentach carskiego Departamentu Policji z przełomu XIX i XX wieku [w:] Unifikacja za wszelką cenę. Sprawy polskie w polityce rosyjskiej na przełomie XIX i XX wieku, red. A. Szwarc i P. Wieczorkiewicz, Warszawa 2002, s. 153 – 158.

8. W alkowie. Seksualność w cieniu zaborcy.

Źródło:

• Z. J. Kowalski, Stan zdrowia i warunki hygjeniczne studentów UW w świetle cyfr, Warszawa 1898.

Opracowania:

• Jolanta Sikorska Kulesza, Zło tolerowane Prostytucja w Królestwie Polskim w XIX wieku, Warszawa 2004, s. 301 – 349.

• Andrzej Szwarc, Spory o granice pornografii – XIX i początek XX wieku [w:] Kobieta i rewolucja obyczajowa, red. A. Żarnowska i A. Szwarc, t. IX, s. 223-246.

9. Życie codzienne prowincji

Źródło:

• Echa płockie i łomżyńskie (dostępne na online w Podlaskiej Bibliotece Cyfrowej), wspólnie ustalimy numery jakie będą podstawą badania.

Opracowania:

• Dowolne opracowania historii Łomży i okolic np. Autorstwa Adama Czesława Dobrońskiego.

10. Z życia agenta ochrany lub zajęcia w X pawilonie cytadeli (do ustalenia ze studentami i studentkami)

W przypadku zajęć dot. agentury:

Źródło:

• Fragment wspomnień pracowników ochrany; Ochrana, wospominanija rukowoditieliej politiczieskogo syska, oprac. Z. I. Peregudowa, Moskwa 2004 (dostarczę tłumaczenie i oryginał).

Opracowania:

• Elżbieta Kaczyńska, Dariusz Drewniak, Ochrana. Carska policja polityczna w Rosji i Królestwie Polskim, Warszawa 1993, s. 29-97.

W przypadku zajęć w X pawilonie:

Opracowania:

• Andrzej Stawarz, X Pawilon Cytadeli Warszawskiej w pamięci narodowej, „Niepodległość i Pamięć” 1998, nr 5/3, s. 27 – 42.

11. Nastroje antyżydowskie w Królestwie Polskim w 1881 r.

Źródło:

• Listy pasterskie z 1881 r. druk, jęz. pol. (depozyt)

Opracowania:

• Krzysztof Lewalski, Kościoły chrześcijańskie w Królestwie Polskim wobec Żydów, Toruń 2013, s., 138 – 150.

12. Mitologia stosowana: zamach na Skałona

Źródło:

• Zamach na Skałona. Opisał Władysław Orwid, Kraków 1908.

Opracowania:

• Waldemar Potkański W., Terroryzm na usługach ugrupowań lewicowych i anarchistycznych w Królestwie Polskim do 1914 r., Warszawa 2014, rozdz. III.

13. Wymiary „rewolucji 1905“

Źródło:

• Ulotki (depozyt)

Opracowania:

• Robert E. Blobaum, Rewolucja. Russian Poland 1904-1907, Ithaca and London 1995, s. 188-234.

14. Emancypacja kulturowa? Chłopi i ich przygoda z fotografią

Źródło:

• Fotografie (depozyt)

Opracowania:

• Włodzimierz Mędrzecki, Fotografia chłopska jako źródło do dziejów rodziny chłopskiej w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku, w: Społeczeństwo polskie XVIII i XIX wieku, t. 9, red. J. Leskiewiczowa, Warszawa 1991, s. 377–395.

• https://www.pismowidok.org/pl/archiwum/2024/38-cyfrowe-splatania/nieprzezroczyste.-historie-chlopskiej-fotografii

15. Siła zależności. Królestwo Polskie w Imperium Carów

Opracowania:

• Malter Rolf, Imperial Russian Rule in the Kingdom of Poland, 1864-1915, Pittsburgh 2021, s. 261-290. (jest polski przekład tej książki).

praca ze źródłami, dyskusja, praca w grupach

Ocena aktywności, kreatywnego wkładu do dyskusji, pomysłowości w stawianiu pytań badawczych i poszukiwaniu rozwiązań problemów badawczych.

Dozwolona jedna nieobecność, Kolejne należy zaliczyć na dyżurach w ciągu dwóch tygodni od powrotu na uczelnię.

prof. Artur Markowski

Pod obcą władzą. Królestwo Polskie w II połowie XIX wieku

Wszystkie materiały zostaną przekazane uczestnikom i uczestniczkom w umówiony na pierwszym spotkaniu sposób,.