Archiwistyka. Metodyka archiwalna. Wybrane problemy szczegółowe [2900-M-SA-MAWPS] Semestr letni 2024/25
Konwersatorium, grupa nr 1

Metodyka pracy archiwalnej, red.S.Nawrocki, S.Sierpowski, wyd.3, Poznań 1998 (lub późniejsze wydania)

Prowadzący zastrzega sobie prawo do zmian i modyfikacji w programie konwersatorium (tak za względu na konieczność pogłębienia pewnych zagadnień, jak i dezyderaty zgłaszane przez uczestników zajęć).

Wykład wstępny.

Dokument pergaminowy i papierowy.

Norma: Pismo okólne nr 7 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 9 grudnia 1981 r. w sprawie wytycznych dotyczących opracowywania dokumentów pergaminowych i papierowych przechowywanych w archiwach państwowych.

Literatura: J. Płocha, Zasady archiwalnego opracowywania dokumentów, „Archeion” t.61, 1974, s.7-29

Metryka Koronna.

Stan opracowania i nowe perspektywy metodyczne.

Inwentarz Metryki Koronnej polskiej kancelarii królewskiej z lat 1447-1795, oprac. I. Sułkowska – Kurasiowa i M. Woźniakowa.

Analiza sumariuszy.

Akta sądowe okresu księgi wpisów. Akta grodzkie i ziemskie.

Literatura: (do wyboru) J. Bielecka, Inwentarze ksiąg archiwów grodzkich i ziemskich Wielkopolski XIV-XVIII wieku: województwo poznańskie, kaliskie, gnieźnieńskie, inowrocławskie, Poznań 1965

J. Bielecka, Metodyka opracowania akt luźnych pochodzących z urzędów i instytucji okresu księgi wpisów, „Archeion” t.61, 1974, s.31-51

Akta miejskie okresu księgi wpisów.

Norma: Pismo okólne nr 4 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 22 grudnia 1984 r. w sprawie wprowadzenia wskazówek metodycznych do opracowania akt miejskich z okresu „księgi wpisów”.

Literatura: K. Ciesielska, Zależność zespołowa akt miejskich i cechowych w okresie Polski przedrozbiorowej, „Archeion” t.55, 1971, s.25-36

Pieczęć i inne materiały sfragistyczne.

Norma: Zarządzenie nr 8 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 22 maja 1961 r. w sprawie wytycznych do opracowania zbiorów pieczęci przechowywanych w archiwach państwowych.

Archiwa rodzinno-majątkowe.

Norma: Wskazówki metodyczne do opracowywania archiwów podworskich, w: Zbiór przepisów archiwalnych wydanych przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych w latach 1952-2000, wybór i opracowanie M. Tarakanowska, E. Rosowska, Warszawa 2001, s.488-502.

Literatura: T. Zielińska, Archiwa publiczne w zbiorach prywatnych, „Miscellanea Historico-Archivistica” t.15/16, 2008-2009, s.5-13, T. Zielińska, Archiwum Roskie w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie, „Miscellanea Historico-Archivistica” t.18, 2011, s.221-233.

Archiwalia kartograficzne.

Norma: Zarządzenie nr 11 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie zasad porządkowania i inwentaryzacji dokumentacji kartograficznej w archiwach państwowych.

Literatura: A. Bartoszewicz, H. Bartoszewicz, Źródła kartograficzne do dziejów ziem wschodnich Rzeczypospolitej od XVII do początku XIX wieku, „Archeion” t.115, 2014, s.433-486.

Dokumentacja techniczna.

Norma: Zarządzenie nr 9 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 12 lipca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad porządkowania oraz trybu przekazywania dokumentacji technicznej stanowiącej materiały archiwalne do archiwów państwowych.

Akta notarialne.

Norma: Zarządzenie nr 20 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z 15 lipca 1998 r. w sprawie opracowywania akt notarialnych w archiwach państwowych.

Akta instytucji kościelnych.

Literatura: M. Dębowska, Problem zespołowości w praktyce archiwów kościelnych w Polsce, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. Organ Ośrodka Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych przy Katolickim Uniwersytecie Lubelskim”, t.81, 2004, s.49-57.

Analiza stron internetowych archiwów kościelnych.

Akta metrykalne.

Norma: Zarządzenie nr 5 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie postępowania z aktami stanu cywilnego w archiwach państwowych.

Tarkowska Ewelina, Prawne kształtowanie się instytucji rejestracji stanu cywilnego na ziemiach polskich do roku 1986, Białystok 2015

Akta hipoteczne.

Norma: Decyzja nr 1 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 10 stycznia 2007 r. w sprawie wprowadzenia wskazówek metodycznych dotyczących zasad opracowania akt stanu prawnego nieruchomości przechowywanych w archiwach państwowych.

Literatura: M. Bandurka, Akta hipoteczne i propozycje ich opracowania, „Archeion” t.97, 1997, s.137-140

Sławomira Krupa, Metodyka opracowania akt hipotecznych i gruntowych przechowywanych w archiwach państwowych, Katowice 2007, s. 9–23.

Akta instytucji gospodarczych.

Literatura: H. Kapiszewski, Odrębność zespołowa akt Izby Przemysłowo-Handlowej w Krakowie z okresu okupacji, „Archeion” t.42, 1956, s.25-41.

Wykład podsumowujący.

analiza tekstu źródłowego, analiza tekstu historiograficznego, dyskusja, wykład, referaty na podstawie wskazanej literatury, pokaz archiwalny.

Podstawę zaliczenia stanowi aktywny udział w zajęciach. Dopuszczalne są trzy nieobecności, druga i trzecia z nich wymaga zaliczenia na dyżurze.

Dr Jacek Kordel