Podstawy komunikacji migowej

fakultatywne

w sali

Kurs wprowadzający do polskiego języka migowego (PJM) oraz zasad dostępnej komunikacji z pacjentami głuchymi i słabosłyszącymi. Obejmuje ponad 200 znaków, podstawowe struktury gramatyczne PJM, proste sytuacje komunikacyjne — w tym związane z ochroną zdrowia — oraz podstawy kultury Głuchych.

Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).

Zajęcia skoncentrowane są na doskonaleniu kompetencji społeczno-przedsiębiorczych.

Przedmiot ma charakter praktyczny. Osoby studiujące poznają PJM jako naturalny język wizualno-przestrzenny i uczą się prowadzić proste dialogi z wykorzystaniem podstawowego słownictwa oraz najważniejszych elementów gramatyki, takich jak użycie przestrzeni, mimika i inne sygnały niemanualne.

Zajęcia uwzględniają różnorodność potrzeb osób głuchych i słabosłyszących, zasady savoir-vivre’u wobec osób Głuchych, sposoby organizowania dostępnej komunikacji w placówce medycznej, rolę tłumacza PJM oraz wykorzystanie komunikacji pisemnej i materiałów wizualnych. Kurs rozwija podstawowe kompetencje komunikacyjne, ale nie przygotowuje do samodzielnego prowadzenia pełnego wywiadu medycznego w PJM i nie zastępuje wsparcia profesjonalnego tłumacza.

Literatura podstawowa:

• Łacheta J., Czajkowska-Kisil M., Linde-Usiekniewicz J., Rutkowski P. (red.), 2016, Korpusowy słownik polskiego języka migowego. Warszawa: Wydział Polonistyki UW. https://www.slownikpjm.uw.edu.pl.

• Linde-Usiekniewicz J., Łuczywek M., Śmietana M., Świderska-Noworyta R., Talipska M., Łozińska S., Wójcicka J., Mostowski P. i Rutkowski P. (red.), 2025, Słownik terminów medycznych polskiego języka migowego. Warszawa: Wydział Polonistyki UW; https://www.medycynapjm.uw.edu.pl

• Materiały dydaktyczne i nagrania przygotowane przez osobę prowadzącą zajęcia.

• Goc A., 2022. Głusza, Warszawa: Wydawnictwo Dowody.

Literatura uzupełniająca:

• Czajkowska-Kisil M., „Głusi, ich język i kultura — zarys problematyki”, w: P. Rutkowski, S. Łozińska (red.), 2012, Lingwistyka przestrzeni i ruchu. Komunikacja migowa a metody korpusowe. Warszawa: Wydział Polonistyki UW, s. 17–35.

• Rutkowski P., Łozińska S. (red.),2014, Lingwistyka przestrzeni i ruchu. Komunikacja migowa a metody korpusowe. Warszawa: Wydział Polonistyki UW.

• Świdziński M., Gałkowski T. (red.), 2003, Studia nad kompetencją językową i komunikacją niesłyszących, Warszawa 2003.

Wiedza – osoba studiująca zna i rozumie:

• wartość PJM jako naturalnego języka wizualno-przestrzennego, odmiennego od systemu językowo-migowego (K_W4);

• podstawowe zasady kultury Głuchych oraz zróżnicowane potrzeby komunikacyjne osób głuchych i słabosłyszących (K_W4);

• zasady organizowania dostępnej komunikacji z pacjentem, w tym zasady współpracy z tłumaczem PJM oraz wykorzystania komunikacji pisemnej i wizualnej (K_W4).

Umiejętności — osoba studiująca potrafi:

• nawiązywać kontakt i prowadzić prosty dialog w PJM, używając podstawowego słownictwa i konstrukcji gramatycznych (K_U7);

• przedstawić się, przekazać podstawowe informacje o sobie i innych osobach oraz rozumieć proste pytania i odpowiedzi (K_U7);

• posługiwać się podstawowym słownictwem dotyczącym ciała, bólu, objawów, miejsc i czynności związanych z ochroną zdrowia (K_U7, K_U8);

• dostosować warunki komunikacji do potrzeb osoby głuchej lub słabosłyszącej, dbając m.in. o kontakt wzrokowy, oświetlenie, tempo przekazu i jego zrozumiałość (K_U7).

Kompetencje społeczne — osoba studiująca jest gotowa do:

• nawiązywania pełnego szacunku kontaktu z pacjentem i uwzględniania różnic językowych oraz kulturowych (K_K1, K_K4)

• rozpoznania granic własnych kompetencji językowych i w razie potrzeby korzystania ze wsparcia tłumacza PJM lub innych dostępnych form komunikacji (K_K5, K_K13)

Warunki zaliczenia:

1. Obecność i aktywny udział w zajęciach. Dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności (łącznie 4 godziny akademickie). Nieobecności ponad ten limit należy odpracować w formie ustalonej z osobą prowadzącą zajęcia.

2. Spóźnienia: trzy spóźnienia do 15 minut są traktowane jak jedna nieobecność; spóźnienie od 16 do 45 minut — jak pół nieobecności; spóźnienie powyżej 45 minut — jak jedna nieobecność.

3. Nieobecność na więcej niż pięciu spotkaniach, także usprawiedliwiona, skutkuje niedopuszczeniem do zaliczenia. Osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów na podstawie opinii Biura ds. Osób z Niepełnosprawnościami mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie większy niż 50% zajęć.

4. Zaliczenie praktyczne w formie rozmowy lub symulacji sytuacji komunikacyjnej w PJM. Oceniane są: zrozumiałość przekazu, adekwatność użytego słownictwa i konstrukcji, wykorzystanie przestrzeni i sygnałów niemanualnych, płynność oraz reagowanie na wypowiedź rozmówcy.

Ocena końcowa jest ustalana na podstawie zaliczenia praktycznego, z uwzględnieniem systematycznej aktywności na zajęciach.