Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Język jako narzędzie komunikacji

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2700-L-DM-D3JJNK
Kod Erasmus / ISCED: 15.1 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (0321) Dziennikarstwo Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Język jako narzędzie komunikacji
Jednostka: Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii
Grupy: DM-DZIENNE I STOPNIA 3 semestr, 2 rok (PRMM)
DM-DZIENNE I STOPNIA 3 semestr, 2 rok (spec: Dziennikarska)
DM-DZIENNE I STOPNIA 3 semestr, 2 rok (spec: fot, pras, rek, wyd)
Punkty ECTS i inne: 2.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Wykład jest poświęcony wprowadzeniu studentów dziennikarstwa w podstawowe zagadnienia komunikacji językowej, językoznawstwa ogólnego i polonistycznego. Podczas zajęć ukazuje się strukturę i różne wymiary języka naturalnego (m.in. jako systemu znaków, narzędzia działania, interpretacji rzeczywistości oraz transmisji kulturowej). Na tle ogólnych właściwości języka naturalnego pokazywane są swoiste cechy typologiczne polszczyzny.

Pełny opis:

1. Komunikacja językowa jako typ komunikacji. Sytuacja komunikacyjna (oficjalna i nieoficjalna; mikro- i makrosytuacja w mediach).

2. Funkcje języka i wypowiedzi.

3. Pochodzenie i rozwój języka ludzkiego. Język ludzki a języki zwierząt.

4. Podsystem fonologiczny języka: specyfika brzmieniowa polszczyzna na tle innych języków.

5. Podsystem morfologiczny języka: odmiana i jej funkcje, sposoby wzbogacania słownictwa.

6. Podsystem leksykalny: podstawowe kategorie słownictwa.

7. Język jako system znaków: typy znaków, znaczenie (treść, zakres), podstawowe relacje semantyczne między znakami językowymi.

8. Język jako interpretacja rzeczywistości: językowy obraz świata, wpływ języka na myślenie i działanie, obrazowanie świata w polszczyźnie na tle innych języków.

9. Potoczność w języku i myśleniu.

10. Wewnętrzne zróżnicowanie języka. Odmiany i style: terytorialne, środowiskowe, funkcjonalne. Mówiona, pisana i zapisana odmiana języka.

11. Język we współczesnych mediach: podstawowe wartości, funkcje, typowe zabiegi i środki.

12. Geografia językowa. Przyszłość polszczyzny i innych języków. Tendencje rozwojowe polszczyzny.

Literatura:

Aitchison Jean, 1991, Ssak, który mówi, Warszawa, s. 38-68.

Aitchison Jean, 2002, Ziarna mowy. Początki i rozwój języka, Warszawa, s. 30-41.

Anusiewicz Janusz, 1992, Potoczność jako sposób doświadczania świata i jako postawa wobec świata [w:] Anusiewicz Janusz, Nieckula Franciszek (red.), 1992, Język a kultura t. V. Potoczność w języku i w kulturze, Wrocław, s. 9-20.

Bartmiński Jerzy, 2001, Styl potoczny [w:] Bartmiński Jerzy (red.), 2001, Współczesny język polski, Lublin, s. 115-134.

Bartmiński Jerzy, Panasiuk Jolanta, 2001, Stereotypy językowe [w:] Bartmiński Jerzy (red.), 2001, Współczesny język polski, Lublin, s. 371-395.

Boroditsky Lera, 2001, Jak język kształtuje myśl [w:] „Świat Nauki” 3/2011.

Bralczyk Jerzy, Wasilewski Jacek, 2012, Język w mediach. Medialność języka [w:] Bauer Zbigniew, Chudziński Edward, 2021, Dziennikarstwo i świat mediów. Nowa edycja, Kraków, s. 379-401.

Derwojedowa Magdalena, Karaś Halina, Kopcińska Dorota (red.), 2005, Język polski. Kompendium, Warszawa.

Diamond Jared, 1998, Trzeci szympans. Ewolucja i przyszłość zwierzęcia zwanego człowiekiem, Warszawa, s. 196-232.

Dubisz Stanisław, 2001, Probabilistyka lingwistyczna, czyli o rozwoju polszczyzny w XXI wieku [w:] Krzemień-Ojak Sław, Nowowiejski Bogusław (red.), 2001, Przyszłość języka, Białystok, s. 45-63.

Dunaj Bogusław, Przybylska Renata, Sikora Kazimierz, 1999, Język na co dzień [w:] Pisarek Walery (red.), 1999, Polszczyzna 2000. Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci, Warszawa, s. 227-251.

Gibbs W. Wayt, 2002, Na ratunek ginącym językom [w:] „Świat Nauki” 10/2002, s. 67-73.

Grabias Stanisław, 2001, Środowiskowe i zawodowe odmiany języka – socjolekty [w:] Bartmiński Jerzy (red.), 2001, Współczesny język polski, Lublin, s. 235-253.

Grzegorczykowa Renata, 2002, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Warszawa, s. 162-169.

Grzegorczykowa Renata, 2007, Wstęp do językoznawstwa, Warszawa, s. 13-21, 46-61, 72-88, 89-99, 123-132, 179-200.

Kaszewski Krzysztof, 2018, Media o sobie. Językowe elementy autopromocyjne w przekazach informacyjnych prasy, radia i telewizji, Warszawa, s. 52-63 (styl medialny).

Kurcz Ida, 2000, Pochodzenie języka [w:] tejże, 2000, Psychologia języka i komunikacji. Warszawa, s. 29-45.

Lachur Czesław, 2004, Zarys językoznawstwa ogólnego, Opole, s. 31-43, 167-190, 263-297.

Łuczyński Edward, Maćkiewicz Jolanta, 2005, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, Gdańsk, s. 33-60, 77-91.

Majkowska Grażyna, Satkiewicz Halina, 1999, Język w mediach [w:] Pisarek Walery (red.), 1999, Polszczyzna 2000. Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci, Kraków, s. 181-196.

Mikołajczuk Agnieszka, 2003, O komunikacji językowej [w:] Mikołajczuk Agnieszka, Bańkowska Edyta (red.), 2003, Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów, Warszawa, s. 17-49.

Ożóg Kazimierz, 2001, Ustna odmiana języka ogólnego [w:] Bartmiński Jerzy (red.), 2001, Współczesny język polski, Lublin, s. 85-98.

Polański Kazimierz (red.), 2003, Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław.

Przybylska Renata, 2003, Wstęp do nauki o języku polskim, s. 39-89, 304-306.

Tokarski Ryszard, 2001, Słownictwo jako interpretacja świata [w:] Bartmiński Jerzy (red.), 2001, Współczesny język polski, Lublin, s. 343-370.

Urbańczyk Stanisław (red.), 1991, Encyklopedia języka polskiego, Wrocław.

Walczak Bogdan, 2008, Czy językowi polskiemu coś zagraża? [w:] Cygal-Krupa Zofia (red.), 2008, Współczesna polszczyzna. Stan, perspektywy, zagrożenia, Kraków-Tarnów, s. 15-24.

Wierzbicka Anna, 1967, O języku dla wszystkich, Warszawa, s. 8-48, 56-63, 158-180.

Wojciszke Bogdan, Polska kultura narzekania: pułapka negatywizmu [na:] www.youtube.com.

Zgółka Tadeusz, 1992, Styl potoczny jako narzędzie myślenia potocznego [w:] Gajda Stanisław (red.), 1992, Systematyzacja pojęć w stylistyce, Opole, s. 87-94.

Efekty uczenia się:

Po wykładzie student:

WIEDZA

- zna i rozumie podstawową terminologię językoznawczą;

- zna mocne i słabe strony języka jako narzędzia komunikacji;

- zna podstawowe funkcje języka jako systemu oraz podstawowe funkcje wypowiedzi;

- wie, jakie poziomy (podsystemy) współtworzą język, czym się one cechują i do czego służą;

- wie, jak i po co powstają nowe znaki językowe;

- rozumie istotę potoczności;

- wie, na czym polega wewnętrzne zróżnicowanie języka, zna kryteria wyróżniania odmian i stylów.

UMIEJĘTNOŚCI

- rozpoznaje podstawowe funkcje wypowiedzi;

- potrafi udowodnić, że język jest systemem znaków; odróżnia podstawowe relacje semantyczne między znakami językowymi, potrafi podać przykłady ich wykorzystania w komunikacji medialnej;

- potrafi udowodnić, że każdy język zawiera niepowtarzalny sposób widzenia i wartościowania świata; umie wykazać na wybranych przykładach, jakie obrazowanie świata podsuwa użytkownikom polszczyzna;

- odróżnia odmiany polszczyzny, rozpoznaje nacechowanie stylistyczne słownictwa;

- potrafi podać przykłady zmian zachodzących w języku i wskazać ich przyczyny.

INNE KOMPETENCJE:

- rozumie podstawowe zależności między językiem a myśleniem i kulturą;

- ma świadomość, że używany język wpływa na sposób myślenia o świecie.

Metody i kryteria oceniania:

Pisemny sprawdzian końcowy

Praktyki zawodowe:

Nie.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2023/24" (zakończony)

Okres: 2023-10-01 - 2024-01-28
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Kaszewski
Prowadzący grup: Krzysztof Kaszewski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2024/25" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2024-10-01 - 2025-01-26
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Kaszewski
Prowadzący grup: (brak danych)
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki.
ul. Pasteura 5, 02-093 Warszawa tel: +48 22 5532 000 https://www.fuw.edu.pl/ kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.1.0-2 (2024-02-19)