Nauka o państwie

obowiązkowe

Student przystępując do kursu powinien dysponować podstawową wiedzą z zakresu wiedzy o społeczeństwie i historii na poziomie programu szkoły średniej, wykazywać umiejętność krytycznego czytania tekstów publicystycznych i naukowych oraz posiadać zdolność do tworzenia (w ramach pracy grupowej) prezentacji multimedialnej.

w sali

Przedmiot stanowi wprowadzenie do teorii i praktyki funkcjonowania państwa jako centralnej jednostki systemu politycznego i bezpieczeństwa. Celem zajęć jest m.in.:

● Zrozumienie przez studenta specyfiki struktur państwowych oraz ich ewolucji w czasie.

● Kształtowanie umiejętności krytycznej analizy relacji między państwem, polityką a bezpieczeństwem wewnętrznym.

● Przygotowanie do oceny systemów ustrojowych, mechanizmom ich zmian, oraz identyfikacji zagrożeń dla demokracji.

● Zdolności identyfikacji wielowymiarowych współczesnych zagrożeń dla państwa oraz współczesnych form rozwiązywania sytuacji konfliktowych w sposób pokojowy i niepokojowy

● Umiejętności analiz i prognoz współczesnych zagrożeń.

● Rozwój kompetencji społecznych w zakresie pracy grupowej, prezentacji wiedzy, oraz przestrzegania etyki akademickiej w analizie procesów politycznych.

Treści zajęć przedmiotu obejmują zajęcia w następujących zakresach tematycznych.

Przedmiot poświęcony jest kompleksowej analizie problematyki państwa, polityki oraz współczesnych systemów politycznych, ze szczególnym uwzględnieniem wymiaru bezpieczeństwa. Kurs rozpoczyna się od wprowadzenia w specyfikę badań nad państwem i polityką. W ramach kursu szczegółowo charakteryzowane jest państwo jako forma organizacji politycznej, jego rozwój w procesach zmian i rewolucji cywilizacyjnych, a także relacje zachodzące między typem i formą państwa a charakterem gospodarki. Studenci zapoznają się z naturą instytucji państwowych, podstawami prawnymi i modelami ustrojowymi, analizując wpływ struktur państwowych na sferę bezpieczeństwa oraz wielopłaszczyznowe relacje na linii państwo – samorząd – trzeci sektor – obywatel. W dalszej części przedmiot koncentruje się na relacjach między państwem a polityką, ujmując system polityczny jako system decyzyjny oraz rekonstruując różne definicje i wizje polityczności, w tym funkcje polityki bezpieczeństwa. Analizie poddawana jest specyfika władzy państwowej – jej definicje, umocowanie, funkcje oraz mechanizmy legitymizacji i delegitymizacji. Ważnym elementem jest także prześledzenie genezy i ewolucji funkcji państwa w wymiarze polityki bezpieczeństwa oraz określenie zakresu i płaszczyzn jego działania w tym obszarze.

Istotną część kursu stanowi wieloaspektowa analiza współczesnych reżimów politycznych. Omawiana jest demokracja oraz wyzwania, przed którymi staje we współczesnym świecie, w tym jej globalny stan w świetle aktualnych indeksów, a także zjawiska demokracji nieliberalnych i antypolityki. Kontrapunktem dla tej tematyki jest specyfika systemów niedemokratycznych (autorytaryzm, totalitaryzm, reżimy hybrydowe) ze szczególnym uwzględnieniem autorytaryzmu wyborczego jako alternatywy systemowej.

Przedmiot obejmuje również problematykę konfliktów politycznych we współczesnych państwach, ich genezę (podłoże ekonomiczne, kulturowe i tożsamościowe) oraz rolę państwa jako generatora lub moderatora tych sporów. Analizowane są dynamiczne zmiany polityczne i ustrojowe – przyczyny, przebieg i skutki zamachów stanu, puczów i rewolucji, a także fale demokratyzacji i współczesne procesy autokratyzacji. Zagadnienia te dopełnia refleksja nad relacją między narodem a państwem, genezą wspólnoty politycznej, polską tożsamością i świadomością narodową oraz konfliktami na tle narodowościowym.

Kurs zamyka analiza współczesnych wyzwań megatrendowych stojących przed państwami, obejmująca scenariusze kryzysowe w obliczu zagrożeń demograficznych, surowcowych, militarnych, ekologicznych, migracyjnych i technologicznych. Ostatnim poruszanym problemem jest zjawisko przemocy w państwie i polityce, w tym terroryzm, terror państwowy, przemoc miękka i symboliczna, jak również charakterystyka wojen nowej generacji (wojny asymetryczne, hybrydowe oraz cyberwojny).

Bilans nakładu pracy studenta (Punkty ECTS)

Forma aktywności studenta/ Obciążenie godzinowe

Godziny kontaktowe: Udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej – obciążenie: 30 h

Godziny kontaktowe: Udział w sesji egzaminacyjnej i konsultacjach (w czasie dyżurów dydaktycznych) – obciążenie: 5 h

Praca własna: Studiowanie literatury i przygotowanie do bieżących zajęć- obciążenie: 15 h

Praca własna: Praca w zespole, przygotowanie prezentacji multimedialnej - obciążenie:10 h

Praca własna: Samodzielna nauka i przygotowanie do egzaminu testowego- obciążenie:15 h

SUMARYCZNY NAKŁAD PRACY STUDENTW (h):75 godzin

LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3.0 ECTS

Literatura obligatoryjna, której znajomość jest niezbędna do zaliczenia przedmiotu

1. B. Szmulik, R. Zenderowski (red.), Wprowadzenie do nauki o państwie, polityce i prawie, Warszawa 2022

2. S. Levitsky, D. Ziblatt, Jak umierają demokracje, Warszawa 2022

3. A. Applebaum, Zmierzch demokracji, Warszawa 2020

4. B. Szmulik, M. Żmigrodzki, Autorytaryzm i totalitaryzm, Lublin 2006.

5. B. Balcerowicz, Pokój i wojna. Pokój i wojna w epoce nuklearnej, Warszawa 2020

6. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego RP 2020 https://www.bbn.gov.pl/ftp/dokumenty/Strategia_Bezpieczenstwa_Narodowego_RP_2020.pdf

7. H. Münkler, Wojny naszych czasów, WAM 2004.

Student po zakończeniu kursu osiąga następujące efekty uczenia się:

Wiedza (W)

● K_W02: Identyfikuje na zaawansowanym poziomie społeczne, polityczne, prawne oraz kulturowe uwarunkowania bezpieczeństwa państwa i charakteryzuje ich wpływ na stabilność wewnętrzną.

● K_W04: Opisuje w zaawansowany sposób strukturę instytucjonalną państwa oraz objaśnia mechanizmy jego funkcjonowania w sferze bezpieczeństwa.

● K_W05: Klasyfikuje formy zakłóceń ładu społeczno-politycznego (kryzysy, wojny, rewolucje, pucze) i wyjaśnia ich przyczyny oraz przebieg.

● K_W06: Różnicuje współczesne ustroje państwowe (demokratyczne, autorytarne, totalitarne, hybrydowe) oraz wskazuje wyzwania i zagrożenia stojące przed współczesnym państwem i systemem demokratycznym.

Umiejętności (U)

● K_U01: Przeprowadza krytyczną analizę problemów z zakresu bezpieczeństwa w odniesieniu do instytucji oraz mechanizmów decyzyjnych państwa.

● K_U01: Formułuje wnioski badawcze oraz przygotowuje wystąpienie publiczne wraz z prezentacją multimedialną na temat współczesnych zagrożeń polityczno-ustrojowych.

Kompetencje społeczne (K)

● K_K01: Wykazuje gotowość do obiektywnej samooceny poziomu własnej wiedzy i współdziała w grupach zadaniowych, zachowując rzetelność i etykę akademicką.

Warunki formalne: obecność na zajęciach obowiązkowa, dopuszczalne dwie nieobecności, zakres odpracowania nieobecności ustalony z wykładowcą.

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się;

1. Egzamin końcowy (Pisemny test końcowy – pytania zamknięte i półotwarte)

- Przypisane efekty uczenia się: K_W02 (Opis struktur instytucjonalnych), K_W04 (Różnicowanie ustrojów);; K_W05 (Klasyfikacja zakłóceń ładu); (K_W06: , ustroje), K_U01 (Krytyczna analiza)

- Przypisana waga i wartość punktowa: 50% oceny końcowej (Maksymalnie 50 punktów)

2. Projekt grupowy K_W02 (Opis struktur instytucjonalnych), K_W04 (Różnicowanie ustrojów);; K_W05 (Klasyfikacja zakłóceń ładu); (K_W06: , ustroje państwowe) K_U01 (Krytyczna analiza) K_K01 (krytyczna samoocena) (max. 2 osoby)(Prezentacja multimedialna i wystąpienie publiczne)

Dopuszczalny poziom stosowania SI w przygotowywaniu prezentacji w skali 1-5. Zgodnie z uchwałą nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 11 września 2026 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia oraz uchwałą nr 29/2025 Rady Dydaktycznej z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie szczegółowych zasad korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia

Poziom 2. GENEROWANIE POMYSŁÓW I TWORZENIE STRUKTURY PRZEZ SI (Sztuczna inteligencja może być wykorzystana m.in. do przeprowadzenia burzy mózgów, stworzenia struktury i generowania pomysłów na udoskonalenie pracy. W ostatecznej wersji pracy nie mogą się znaleźć żadne treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję).

Przypisane efekty uczenia się: K_U02 (Formułowanie wniosków i wystąpienia); K_K01 (Współdziałanie i etyka)

- Przypisana waga i wartość punktowa: 30% oceny końcowej (Maksymalnie 30 punktów)

3. Ocena aktywności bieżącej (Udział w dyskusjach, zadania warsztatowe na bazie lektur, alternatywnie rozmowa na dyżurze dydaktycznym lub przygotowanie dodatkowych prac pisemnych)

- Przypisane efekty uczenia się: K_W02;K_W04; K_W05;K_W06 - efekty wiedzowe) K_U01 (Krytyczna analiza); K_K01 (Obiektywna samoocena)

- Przypisana waga i wartość punktowa: 20% oceny końcowej (Maksymalnie 20 punktów)

RAZEM : Wszystkie powyższe efekty: 100% / Maksymalnie 100 punktów

Skala oceniania:

● 0 – 50 pkt: Ocena 2.0 (niedostateczny) – brak osiągnięcia minimalnych efektów kształcenia dla przedmiotu.

● 51 – 58 pkt: Ocena 3.0 (dostateczny) – minimalne, odtwórcze spełnienie kryteriów.

● 59 – 65 pkt: Ocena 3.5 (dostateczny plus) – poprawne zdefiniowanie większości pojęć.

● 66 – 74 pkt: Ocena 4.0 (dobry) – samodzielna analiza struktur i procesów politycznych.

● 75 – 86 pkt: Ocena 4.5 (dobry plus) – wysoka aktywność, płynne operowanie literaturą.

● 87 – 100 pkt: Ocena 5.0 (bardzo dobry) – wyróżniająca się wiedza i oryginalność projektu.

nie dotyczy