Dydaktyka fizyki III

Dydaktyka fizyki na poziomie szkoły ponadpodstawowej. Metodologie nauczania, metody aktywizujące, wykorzystanie eksperymentów i zadań w procesie nauczania.

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

Przedmiot stanowi kontynuację i pogłębienie zagadnień metodyki nauczania fizyki, koncentrując się na specyfice pracy w szkole ponadpodstawowej (w zakresie podstawowym i rozszerzonym). Celem jest rozwinięcie umiejętności studentów w zakresie projektowania, realizacji i ewaluacji procesu dydaktycznego fizyki na tym etapie, z uwzględnieniem zaawansowanych treści merytorycznych, metod aktywizujących oraz diagnozowania i pokonywania trudności poznawczych uczniów.

Treści:

• Specyfika nauczania fizyki w szkole ponadpodstawowej: Analiza podstawy programowej (zakres podstawowy a rozszerzony); cele kształcenia na tym etapie; wyzwania związane z przygotowaniem do egzaminu maturalnego.

• Zaawansowane metody nauczania: Pogłębiona analiza i praktyczne zastosowanie metod aktywizujących (np. dyskusja panelowa, debata, metoda projektu badawczego, odwrócona lekcja); strategie rozwijania ciekawości poznawczej, myślenia krytycznego, kreatywności i umiejętności argumentacji.

• Eksperyment i metoda naukowa: Rola eksperymentu w nauczaniu na poziomie ponadpodstawowym; projektowanie doświadczeń weryfikujących hipotezy; ćwiczenie umiejętności formułowania problemów badawczych, hipotez i planowania ich weryfikacji zgodnie z metodą naukową; analiza i interpretacja danych.

• Rozwiązywanie zadań: Metodyka nauczania rozwiązywania złożonych zadań obliczeniowych i problemowych (w tym zadań maturalnych); krytyczna analiza sformułowań zadań; strategie naprowadzania uczniów na rozwiązanie; rola zadań w rozwijaniu myślenia fizycznego.

• Trudności poznawcze i błędy uczniowskie: Diagnozowanie typowych trudności uczniów w rozumieniu abstrakcyjnych pojęć fizycznych (np. w fizyce współczesnej); strategie obalania mylnych stereotypowych przekonań i tłumaczeń (misconceptions); indywidualizacja pracy z uczniem mającym trudności.

• Modele i modelowanie: Wykorzystanie modeli myślowych i matematycznych w wyjaśnianiu zjawisk fizycznych; rola symulacji komputerowych.

• Technologie w nauczaniu fizyki: Praktyczne wykorzystanie programów komputerowych (symulacje, analiza danych), urządzeń mobilnych (sensory, aplikacje) i zasobów internetowych w procesie dydaktycznym na poziomie ponadpodstawowym.

• Motywowanie i rozwijanie zainteresowań: Formułowanie i prezentowanie zagadnień fizycznych w sposób budzący zaciekawienie; łączenie fizyki z życiem codziennym, techniką i innymi dziedzinami nauki; przygotowanie uczniów do udziału w konkursach i olimpiadach fizycznych.

• Ocena i ewaluacja: Dobór narzędzi kontroli i oceny adekwatnych do celów nauczania na poziomie ponadpodstawowym (np. zadania problemowe, projekty, arkusze maturalne); analiza wyników egzaminów zewnętrznych.

• Integracja i konteksty: Nauczanie fizyki w kontekście zagadnień interdyscyplinarnych (np. biofizyka, astrofizyka, ekologia).

Ćwiczenia mają charakter warsztatowy, obejmują analizę materiałów dydaktycznych (podręczniki, arkusze maturalne), projektowanie zajęć i zadań, prowadzenie fragmentów lekcji, dyskusje metodyczne, rozwiązywanie problemów dydaktycznych.

W trakcie zajęć uczestnicy m.in.:

– formułują i przedstawiają zaciekawienia związane z fizyką, w tym dotyczące codziennych zjawisk;

– proponują hipotezy wyjaśniające zjawiska i sposoby ich weryfikacji zgodne z metodą naukową;

– poznają obowiązującą podstawę programową dla fizyki w szkole ponadpodstawowej dla zakresu rozszerzonego;

– dobierają narzędzia kontroli wyników nauczania do przyjętych celów nauczania;

– rozpoznają trudności poznawcze uczniów i je diagnozują;

– wskazują zalety i wady różnych metod dydaktycznych oraz wybranych zadań;

– ćwiczą aktywizujące metody nauczania: dyskusję, zaciekawienie, debatę;

– analizują krytycznie sformułowania zadań;

– przedstawiają rozwiązania zadań;

– wykorzystują programy komputerowe i urządzenia mobilne przydatne w procesie dydaktycznym;

– prowadzą samodzielnie przygotowane minilekcje, oceniają je.

Przedmiot wymaga następującego nakładu pracy własnej studenta:

- poszukiwanie pomysłów, wyszukiwanie informacji, ich weryfikację (5 h),

- przygotowywanie zaciekawień, zadań, rozwiązań, dowodów, komentarzy, hipotez, minilekcji (20 h).

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

Podstawa programowa.

Arkusze maturalne.

Aktualne podręczniki szkolne do fizyki.

Filmy z doświadczeniami.

Oznaczenia:

S_... – symbol przed efektem – oznaczenie efektu w programie dla specjalności „Nauczanie fizyki i matematyki” dla kierunku „fizyka” studiów II stopnia;

(...) – symbol na końcu efektu – liczba w nawiasach to numer ogólnego efektu uczenia się ze standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonego w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – Dz. U. 2019 poz. 1450.

Wymienione efekty uczenia się osiągane są w pogłębionym zakresie zagadnień związanych z nauczaniem fizyki na poziomie szkoły ponadpodstawowej:

Wiedza: absolwent zna i rozumie

S_W05

rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów. (3)

S_W06

normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (nauczanie w szkołach [...] średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych). (4)

S_W07

zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji. (5)

S_W08

zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania. (6)

S_W09

sposoby projektowania i prowadzenia działań diagnostycznych w praktyce pedagogicznej. (7)

S_W11

podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych. (9)

S_W14

procesy komunikowania interpersonalnego i społecznego oraz ich prawidłowości i zakłócenia. (12)

S_W16

treści nauczania i typowe trudności uczniów związane z ich opanowaniem. (14)

S_W17

metody nauczania i doboru efektywnych środków dydaktycznych, w tym zasobów internetowych, wspomagających nauczanie przedmiotu lub prowadzenie zajęć, z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (15)

Umiejętności: absolwent potrafi

S_U01

obserwować sytuacje i zdarzenia pedagogiczne, analizować je z wykorzystaniem wiedzy pedagogiczno-psychologicznej oraz proponować rozwiązania problemów. (1)

S_U02

adekwatnie dobierać, tworzyć i dostosowywać do zróżnicowanych potrzeb uczniów materiały i środki, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz metody pracy w celu samodzielnego projektowania i efektywnego realizowania działań pedagogicznych, dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. (2)

S_U03

rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym. (3)

S_U04

projektować i realizować programy nauczania z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (4)

S_U06

tworzyć sytuacje wychowawczo-dydaktyczne motywujące uczniów do nauki i pracy nad sobą, analizować ich skuteczność oraz modyfikować działania w celu uzyskania pożądanych efektów wychowania i kształcenia. (6)

S_U07

podejmować pracę z uczniami rozbudzającą ich zainteresowania i rozwijającą ich uzdolnienia, właściwie dobierać treści nauczania, zadania i formy pracy w ramach samokształcenia oraz promować osiągnięcia uczniów. (7)

S_U08

rozwijać kreatywność i umiejętność samodzielnego, krytycznego myślenia uczniów. (8)

S_U09

skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów. (9)

S_U10

wykorzystywać proces oceniania i udzielania informacji zwrotnych do stymulowania uczniów w ich pracy nad własnym rozwojem. (10)

S_U11

monitorować postępy uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w życiu społecznym szkoły. (11)

S_U12

pracować z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dziećmi z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z doświadczeniem migracyjnym, pochodzącymi ze środowisk zróżnicowanych pod względem kulturowym lub z ograniczoną znajomością języka polskiego. (12)

S_U13

odpowiedzialnie organizować pracę szkolną oraz pozaszkolną ucznia, z poszanowaniem jego prawa do odpoczynku. (13)

S_U14

skutecznie realizować działania wspomagające uczniów w świadomym i odpowiedzialnym podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych. (14)

S_U15

poprawnie posługiwać się językiem polskim i poprawnie oraz adekwatnie do wieku uczniów posługiwać się terminologią przedmiotu. (15)

S_U18

samodzielne rozwijać wiedzę i umiejętności pedagogiczne z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym obcojęzycznych, i technologii. (18)

Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do

S_K01

posługiwania się uniwersalnymi zasadami i normami etycznymi w działalności zawodowej, kierując się szacunkiem dla każdego człowieka. (1)

S_K02

budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności edukacyjnej. (2)

S_K03

porozumiewania się z osobami pochodzącymi z różnych środowisk i o różnej kondycji emocjonalnej, dialogowego rozwiązywania konfliktów oraz tworzenia dobrej atmosfery dla komunikacji w klasie szkolnej i poza nią. (3)

S_K04

podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej. (4)

S_K06

projektowania działań zmierzających do rozwoju szkoły lub placówki systemu oświaty oraz stymulowania poprawy jakości pracy tych instytucji. (6)

S_K07

pracy w zespole, pełnienia w nim różnych ról oraz współpracy z nauczycielami, pedagogami, specjalistami, rodzicami lub opiekunami uczniów i innymi członkami społeczności szkolnej i lokalnej. (7)

Symbole szczegółowych efektów uczenia się zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonym w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2019 poz. 1450):

Poniżej wymienione efekty uczenia się osiągane są w pogłębionym zakresie zagadnień związanych z nauczaniem fizyki na poziomie szkoły ponadpodstawowej:

D.1/E.1.W1., D.1/E.1.W2., D.1/E.1.W3., D.1/E.1.W4., D.1/E.1.W5., D.1/E.1.W6., D.1/E.1.W7., D.1/E.1.W8., D.1/E.1.W9., D.1/E.1.W10., D.1/E.1.W11., D.1/E.1.W12., D.1/E.1.W13., D.1/E.1.W14., D.1/E.1.W15.,

D.1/E.1.U1., D.1/E.1.U2., D.1/E.1.U3., D.1/E.1.U4., D.1/E.1.U5., D.1/E.1.U6., D.1/E.1.U7., D.1/E.1.U8., D.1/E.1.U9., D.1/E.1.U10., D.1/E.1.U11.,

D.1/E.1.K1., D.1/E.1.K2., D.1/E.1.K3., D.1/E.1.K4., D.1/E.1.K5., D.1/E.1.K6., D.1/E.1.K7., D.1/E.1.K8., D.1/E.1.K9.

Oceniane są:

- wykonanie pracy własnej (przygotowanie zaciekawień, zadań, oceny materiałów),

- aktywność na zajęciach (prezentacja pracy własnej, udział w dyskusji o zjawiskach, doświadczeniach, urządzeniach, zadaniach, w tym stawianie i podważanie hipotez, udział w debacie, formułowanie i rozwiązywanie zadań, prowadzenie minilekcji).

Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie punktów zdobytych za powyższe składowe.