Polski dwór – epoka baroku

ogólnouniwersyteckie

Ukończenie I stopnia studiów humanistycznych.

Ogólna wiedza o historii Polski i Europy doby wczesnonowozytnej

Umiejętności analizy i interpretacji utworów literackich lub dzieł sztuki

Znajomość języka obcego

Szerokie spektrum kompetencji studentów (filozofia, historia sztuki, historia muzyki, archeologia) będzie wartością dodaną, gdyż umożliwi szeroki ogląd obserwowanych zjawisk.

Seminarium jest włączone w rozpoczęte w Pracowni „Humanizm. Hermeneutyka wartości” badania nad kulturą polskiego baroku. Dedykowane studentom II stopnia Kolegium „Artes Liberales”, Studiów Śródziemnomorskich oraz zainteresowanym studentom i doktorantom UW (OGUN), będzie realizowane z udziałem badaczy zaangażowanych w realizację projektu. Przedstawi najważniejsze ośrodki staropolskiej kultury: dwory królewskie Wazów i królów elekcyjnych, dwory magnackie i biskupie. Fenomen staropolskiego życia dworskiego ukazany zostanie w szerokim aspekcie cywilizacyjnym, charakterystycznym dla Rzeczypospolitej – między Zachodem i Wschodem, z uwzględnieniem specyfiki WXL i ziem ruskich.

Uczestnicy seminarium poznają dwory królewskie polskich Wazów, Jana III Sobieskiego i Wettynów oraz dwory magnackie Zamoyskich, Lubomirskich, Radziwiłłów i kniaziów ruskich: Konstantyna Wasyla Ostrogskiego i Jeremiego Wiśniowieckiego. Zwrócimy także uwagę na rolę kobiet, szczególnie królowych: Ludwiki Marii Gonzagi i Marii Kazimiery d’Arquien.

Przedmiotem osobnej refleksji będą dwory hierarchów duchownych: prymasa Jakuba Uchańskiego (Łowicz, Uniejów) oraz Eustachego Wołłowicza (Wilno).

W spektrum obserwacji badawczej znajdą się wszystkie formy kultury, rozwijane w elitarnych środowiskach dworskich: aktywność polityczna, kształtująca kontakty zagraniczne, mecenat literacki i artystyczny króla / magnata / biskupa oraz inspirowana nim twórczość intelektualna (i artystyczna.

Będziemy odtwarzać życie dworu jako środowiska elitarnego: obyczaje, modę, taniec, kulinaria, scenariusze imprez (ingresów, zaślubin, pogrzebów), retorykę okolicznościową, zabawy (z uwzględnieniem mody wiejskiej), zwierzyńce, gabinety osobliwości.

Zjawiska kulturowe będą interpretowane w aspektach historycznym, literackim i artystycznym, z uwzględnieniem sztuk przedstawiających i muzyki. W szerokim zakresie zostanie uwzględniona tradycja antyczna i nowożytna oraz związki z kulturą innych krajów europejskich oraz Orientu. Obejmując obszar interdyscyplinarny, seminarium może być interesujące dla historyków sztuki, muzyki oraz neofilologów.

Wskazane zostaną również aktualne tendencje metodologiczne dla omawianej problematyki w historiografii rodzimej i zagranicznej

Literatura zalecana do przygotowania się do zajęć – do swobodnego wyboru.

Fragmenty dzieł i opracowań na dane seminarium zostaną przedstawione i w miarę możności udostępnione sukcesywnie.

Augustyniak, U. Dwor i klientela Krzysztofa Radziwiłła (1585-1640). Mechanizmy patronatu, Warszawa 2001.

Backvis C., Panorama poezji polskiego baroku, t.1-2, tłum. W. Błońska-Wolfarth et al. red. A. Nowicka-Jeżowa, R. Krzywy, Warszawa 2003.

Barłowska M., Swada i milczenie. Zbiory oratorskie XVII-XVIII wieku – prolegomena filologiczne, Katowice 2010.

Barok w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. Drogi przemian i osmozy kultur, red. J. Pelc et al. Warszawa 2000.

Dwór a kraj. Miedzy centrum a peryferiami władzy. Materiały konferencji naukowej […], red. R. Skowron. Kraków 2003 (wybrane teksty).

Getto G., Il Barocco letterario in Italia. Barocco in prosa e in poesia. La polemica sul Barocco, Milano 2000.

Grześkowiak R., Dialogi dzieł dawnych. Studia o intertekstualności literatury staropolskiej, Gdańsk 2018.

Hanusiewicz M., Pięć stopni miłości. O wyobraźni erotycznej w polskiej poezji barokowej, Warszawa 2004.

Harbison, R., Reflections on Baroque, Chicago 2000.

Hernas Cz., Barok, wyd. 2 i nast.: 1976, 1998, 2006.

Hocke G.R., Świat jako labirynt: maniera i mania w sztuce europejskiej w latach 1520-1650 i współcześnie, tłum. M. Szalsza, Gdańsk 2003.Jakóbczyk-Gola A., Gabinety i ogrody, Warszawa 2019.

Jarczykowa M., Książka i literatura w kręgu Radziwiłłów birżańskich w pierwszej połowie XVII wieku, Katowice 1995;

Taż, Kultura epistolarna w kręgu Radziwiłłów birżańskich w XVII wieku, Kielce 1998.

Taż, Przy pogrzebach rzeczy i rytmy. Funeralia Radziwiłłowskie z XVII wieku, Katowice 2012.

Kempa T., Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Sierotka (1549-1616). Wojewoda wileński, Warszawa 2000.

Leitsch W., Das Leben am Hof König Sigismunds III von Polen, t. I-IV, Kraków-Wiedeń 2009

Markuszewska, A. Festa i muzyka na dworze Marii Kazimiery Sobieskiej w Rzymie, Warszawa 2012.

Milewska-Waźbińska B., Res – verba – imagines. Z rozważań o literaturze łacińskiej i kulturze dojrzałego baroku, Warszawa 2020.

Monumenta Poloniae Culinaria. Red. J. Dumanowski, T. I, IV, VIII. Warszawa: Muzeum Palacu w Wilanowie (r.l.)

Nowicka-Jeżowa A., Barok polski między Europą i Sarmacją. Profile i zarysy całości, Warszawa 2009-2011.

Opera w dawnej Polsce na dworze Władysława IV i królów saskich. Studia i materiały, red. J. Lewański, Wrocław 1973.

Pawlak W., Respublica litteraria pisarzy nowołacińskich XVI-XVII wieku. Studia i szkice, Lublin 2022.

Prejs M., Poezja późnego baroku. Główne kierunki przemian, Warszawa 1989.

Raubo G., Światło przyrodzone. Rozum w literaturze polskiego baroku, Poznań 2006.

Skrine P.N., The Baroque. Literature and Culture in Seventeenth-Century Europe, New York 1978.

Sokołowska J., Dwie nieskończoności. Szkice o literaturze barokowej Europy, Warszawa 1978.

Stępień P., Poeta barokowy wobec przemijania i śmierci. Hieronim Morsztyn, Szymon Zimorowic, Jan Andrzej Morsztyn, Warszawa 1996.

Szweykowska A., Dramma per musica w teatrze Wazów (1635–1648). Karta z dziejów barokowego dramatu, Kraków 1976.

Świt i zmierzch baroku, red. M. Hanusiewicz, J. Dąbkowska-Kujko, A. Karpiński, Lublin 2002.

Targosz K., Uczony dwór Ludwiki Marii Gonzagi (1646-1667). Z dziejów polsko-francuskich stosunków kulturalnych, Wrocław–Gdańsk 1975.

Tazbir J., Kultura polskiego baroku, Warszawa 1986.

Tryumfalna harmonia. Teatr Władyslawa IV. Eseje. Red. J. Żukowski, Warszawa 2023

Ulewicz T., Sarmacja. Studium z problematyki słowiańskiej XV i XVI w.; Zagadnienie sarmatyzmu w kulturze polskiej. (Problematyka ogólna i zarys historyczny), Kraków 2006.

Żórawska-Witkowska A., Muzyka na dworze Augusta II w Warszawie, Warszawa 1997.

Wiedza. Student

K_W01: ma poszerzoną i pogłębioną wiedzę o miejscu i roli nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych w kulturze

K_W02: zna i stosuje terminologię nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych

K_W03: zna i rozumie zależności pomiędzy dyscyplinami nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych

K_W04: zna i stosuje metody analizy i interpretacji tekstów naukowych

K_W05: ma wiedzę o najnowszych metodach badań interdyscyplinarnych w naukach humanistycznych, społecznych i przyrodniczych

K_W06: zna i stosuje różne metody analizy i interpretacji dzieł artystycznych

K_W07: zna zasady komunikacji naukowej w zakresie nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem znajomości prawa własności intelektualnej

K_W08: zna współcześnie stosowane metody interpretacji tekstów kultury

K_W10: rozumie powiązania między działaniami twórców kultury i przedsiębiorców a dynamiką zmian społecznych

Umiejętności. Student

K_U01: potrafi samodzielnie selekcjonować informacje pochodzące z różnych źródeł naukowych, popularnonaukowych, publicystycznych i innych oraz dokonać ich krytycznej oceny

K_U02: potrafi samodzielnie dobrać i zastosować odpowiednie narzędzia badawcze do analizy dzieł sztuki oraz tekstów naukowych i materiałów wizualnych

K_U03 potrafi samodzielnie opracować (z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej) i zaprezentować wyniki swojej pracy naukowej i badawczej

K_U04: potrafi samodzielnie sformułować problem badawczy w zakresie nauk humanistycznych

K_U05: wykorzystuje interdyscyplinarne metody i narzędzia badawczych do analizy zjawisk kultury

K_U07: przygotowuje prace pisemne spełniające wymogi stawiane pracom akademickim z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych oraz z zachowaniem zasad ochrony własności intelektualnej

K_U08: potrafi samodzielnie zanalizować tekst naukowy z dziedziny nauk humanistycznych, w języku polskim oraz w wybranym języku obcym

K_U09: posługuje się wybranym językiem obcym na poziomie B2+

K_U10: potrafi przygotować wystąpienie ustne, uwzględniając potrzeby odbiorców

Kompetencje społeczne. Student

K_K02: jest gotów do dynamicznego rozwoju naukowego w obrębie nauk humanistycznych, oraz śledzi nowe metody i paradygmaty badawcze

K_K03: ma kompetencje w zakresie wyboru najwłaściwszych środków służących do realizacji samodzielnie podjętych zadań

K_K05: szanuje zasady tolerancji i wykazuje wrażliwość wobec różnic kulturowych

K_K06: szanuje dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze

K_K07: ma poszanowanie dla różnorodności kulturowej i przyrodniczej

Na ocenę składają się:

- systematyczna obecność na seminariach,

- znajomość interpretowanych na zajęciach tekstów,

- aktywność podczas dyskusji, a także (fakultatywne) wystąpienia indywidualne studentów.