Sztuka w kulturze Serbii

ogólnouniwersyteckie

w sali

Przedmiot jest wprowadzeniem do wiedzy na temat roli sztuki w procesie formowania się kodu kulturowego Serbii. Tematyka ta jest omawiana na podstawie analizy zjawisk charakterystycznych dla lokalnej kultury wizualnej (style estetyczne, malarstwo, architektura, rzeźba, film, plastyczna twórczość ludowa, performans. video-art, street art, biografia artystyczna, grupy artystyczne, manifesty, instytucje sztuki itp.) rozpatrywanych w ujęciu historycznym, w kontekście południowosłowiańskim i europejskim. W ramach zajęć osoby studiujące uczą się podstawowych pojęć i terminów charakterystycznych dla danego okresu czy kierunku sztuki oraz ich zastosowania w interpretacji dzieł i praktyk artystycznych.

Zajęcia są poświęcone zjawiskom z zakresu sztuk wizualnych, które oddziałały i oddziałują na formowanie się kodu kulturowego Serbii, decydują o specyfice serbskiej kultury artystycznej, rozpatrywanej w ujęciu chronologicznym, w kontekście procesów historyczno-cywilizacyjnych obszaru południowosłowiańskiego oraz w relacji do nurtów rozwojowych sztuki w Europie. Na podstawie analizy dzieł, praktyk artystycznych, koncepcji estetycznych, biografii twórczych itp., powstałych na ziemiach serbskich oraz reprezentatywnych dla lokalnej kulturosfery, studenci/tki poznają podstawy uniwersum symbolicznego Serbii jako ważnej części lokalnej rzeczywistości społecznej. Podczas zajęć zostaną także wprowadzone charakterystyczne dla danego okresu czy kierunku pojęcia i terminy umożliwiające analizę, interpretację i zrozumienie fenomenów i procesów organizujących sferę sztuki w Serbii.

Zakres tematów

I. Podstawy kulturowej analizy dzieła wizualnego

II. Sztuka i władza w średniowiecznej Serbii

III. Kultura artystyczna na słowiańskich peryferiach imperium osmańskiego

IV. Drogi okcydentalizacji sztuki serbskiej na progu nowożytności

V. Europejskie tendencje w malarstwie i architekturze serbskiej XVII i XIXI wieku

VI. Twórczość artystyczna XIX w. jako pole performowania serbskiej idei narodowej

VII. Serbska kultura artystyczna w kręgu oddziaływań sztuki europejskiej pierwszej połowy XX w. (modernizm, awangarda)

VIII. Sztuka w kręgu oddziaływań ideologii jugosłowiańskiej

IX. Od twórczości ludowej do sztuki naiwnej (w Jugosławii i Serbii)

X. Jugosłowiańska sztuka konceptualna i postkonceptualna (performans)

XI. Artywizm – sztuka jako pole protestu politycznego i społecznego na przełomie XIX i XX w.

XII. Wobec kanonu – najważniejsze formy prezentacji i instytucjonalizacji sztuki serbskiej (muzea, galerie, wystawy).

Vojislav Mole, Sztuka Słowian południowych, Wrocław 1962.

Eugeniusz Trubieckoj, Kolorowa kontemplacja, przeł. H. Paprocki, Warszawa 1998.

Paweł Floreński, Ikonostas i inne szkice, przeł. Z. Podgórzec, Warszawa 1981.

Leonid Uspienski, Teologia ikony, przeł. M. Żurowska, Poznań 1993.

Piotr Piotrowski, Awangarda w cieniu Jałty, Poznań 2005.

Magdalena Bogusławska, Obraz władzy we władzy obrazu. Artystyczne konceptualizacje wizerunku Josipa Broza Tity, Kraków – Warszawa 2015; Tatuaż w komunikacji międzykulturowej w Bośni i Hercegowiny końca XIX wieku, [w:] J. Goszczyńska (red.), Problemy tożsamości kulturowej w krajach słowiańskich, vol. 3: Jej znaki i symbole, Warszawa: 2005, s. 209–226; Współczesna sztuka wizualna w Serbii – redefinicje tożsamości i kierunki instytucjonalizacji, [w:] B. Zieliński (red.), Krajobraz po transformacji, vol. 1, red. B. Zieliński, Poznań 2018, s. 215–228.

Ewa Wróblewska-Trochimiuk, Strategie kreowania wroga w serbskim plakacie propagandowym w latach 1944–1948, [w:] M. Bogusławska, Z. Grębecka (red.), Komunistyczni bohaterowie, vol. 2: Przemiana, bunt, odrzucenie, Warszawa 2018, s. 239–250.

Grzegorz Dziamski, Artystyczne interwencje w przestrzeń miejską, [w:] E. Rewers (red.), Miasto w sztuce – sztuka miasta. Kraków: Universitas 2010, 285–306.

Peter Burke, Naoczność. Materiały wizualne jako świadectwa historyczne, J. Hunia (trans.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2012.

Marko Đorđević, Sztuka i polityka w Serbii (1989–1995), [w:] Bałkany performatywne. Rytuał – dramat – sztuka w przestrzeni publicznej, G. Injac, M. Sztandara, W. Kuligowski (red.), Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego 2013, s. 23–34.

Deyan Sudjic, Kompleks gmachu: architektura władzy, A. Rasmus-Zgorzelska (trans), Warszawa: Fundacja Centrum Architektury 2015.

Szerszeń Tomasz Widmowe domy i podróże donikąd, [w:] D. Czaja (red.), Inne przestrzenie, inne miejsca. Mapy i terytoria. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne 2013.

Osoba studiująca zna i rozumie:

- problemy i zjawiska sztuki jako ważnego obszaru kultury Serbii, powiązanego z różnymi sferami życia społeczno-kulturowego oraz oddziałującego zarówno na postrzeganie i rozumienie przeszłości, jak i na rzeczywistość współczesną;

- podstawowe teorie i metodologie z zakresu nauk o kulturze i religii stosowane w analizie obiektów i praktyk artystycznych ujmowanych w perspektywie kulturowej.

- zagadnienia związane z wpływem sztuki, jej tradycji, historii oraz założeń estetyczno-filozoficznych na wykształcenie się tożsamości kulturowej Serbów oraz jej uwidacznianie się w serbskich tekstach kultury.

- historyczne uwarunkowania i miejsce sztuki w systemie symbolicznym oraz w sferze publicznej Serbii, a także jej znaczenie dla fundamentalnych problemów kulturowych, społecznych i tożsamościowych.

- znaczenie sztuki i kultury artystycznej Serbii we współczesnej przestrzeni kulturowej Europy oraz świata.

Osoba studiująca potrafi:

- poddać krytycznej analizie zjawiska i procesy artystyczne zachodzące w Serbii oraz na podstawie posiadanej wiedzy i właściwie dobranych źródeł analizować i rozwiązywać złożone problemy z zakresu sztuki z użyciem metod i narzędzi odpowiednich do zrozumienia danego zagadnienia.

- brać udział w dyskusji naukowej dotyczącej dzieł, praktyk i procesów artystycznych oraz (posługując się specjalistyczną terminologią) komunikować się z otoczeniem na temat nowoczesnej humanistyki w tym zjawisk charakterystycznych dla współczesnej sztuki i refleksji historyczno- i teoretyczno-artystycznej (ze szczególnym uwzględnieniem obszaru Serbii).

I. Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie:

a) oceny aktywnego uczestnictwa w dyskusji, dowodzącego umiejętności zastosowania podstawowych narzędzi służących do analizy zjawisk artystycznych oraz znajomości literatury przedmiotu (30%);

b) oceny bieżącego przygotowania do zajęć (lektura wskazanych tekstów, realizacja zadań domowych związanych z analizą wybranych dzieł artystycznych) (30%);

c) zaliczenia testu końcowego na podstawie wiedzy pozyskanej na zajęciach oraz opracowanego samodzielnie przez osobę studiującą materiału źródłowego (40%).

II. Osoba studiująca ma prawo do 2 usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w każdym semestrze. Nieobecności należy usprawiedliwiać u osoby prowadzącej. Osoba mająca powyżej dwóch nieobecności w semestrze musi nadrobić je w sposób określony przez osobę prowadzącą. Jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów na podstawie opinii BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50% w każdym semestrze. Nieobecność nie zwalnia z obowiązku nadrobienia znajomości materiału.

III. Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w pracach pisemnych i prezentacjach zaliczeniowych określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do przygotowania, korekty i redakcji tekstów. Analogiczne zastrzeżenie dotyczy języków słowiańskich, których osoby uczestniczące w zajęciach uczą się w Instytucie Slawistyki Zachodniej i Południowej. Studenci mogą posługiwać się narzędziami SI tylko w sytuacjach, w których prowadzący dopuszcza ich użycie.

II. Nakład pracy studenta/ki według punktacji ECTS:

- aktywny udział w zajęciach 60 h = 2 ECTS

- realizacja zadań domowych (lektura tekstów, analiza materiału źródłowego) 60 h = 2 ECTS

- przygotowanie do testu końcowego 30 h = 1 ECTS

Nie dotyczy.