Słowo w kulturze

obowiązkowe

w sali

Celem przedmiotu jest wprowadzenie do wiedzy na temat funkcjonowania słowa w kulturze. Kulturoznawczy charakter przedmiotu umożliwia analizę zarówno tekstów literackich, jak i form twórczości słownej z różnych, pozaartystycznych rejestrów komunikacyjnych – historycznych (posługujących się tradycyjnymi formami przekazu) oraz współczesnych (nasyconych nowoczesnymi mediami). Obok wypowiedzi literackich i paraliterackich omawiane będą także inne obiekty językowe, takie jak: reklama, przemówienie, mem, graffiti, podcast, sms itd. Program obejmuje także podstawy analizy kulturowej związanej ze sferą oralną, piśmienną i cyfrową oraz najważniejsze teorie dotyczące analizy praktyk słownych oraz komunikacji słownej.

Celem przedmiotu jest wprowadzenie do wiedzy na temat funkcjonowania słowa w kulturze. Kulturoznawczy charakter przedmiotu umożliwia analizę zarówno tekstów literackich, jak i form twórczości słownej z różnych, pozaartystycznych rejestrów komunikacyjnych – historycznych (posługujących się tradycyjnymi formami przekazu) oraz współczesnych (nasyconych nowoczesnymi mediami). W toku zajęć studenci/tki zapoznają się z najważniejszymi kategoriami analitycznymi oraz z zasadami ich zastosowania w badaniach różnych gatunków ekspresji słownej, uwzględniających społeczno-kulturowe oraz technologiczne uwarunkowania ich funkcjonowania i rozwoju. Obok wypowiedzi literackich i paraliterackich omawiane będą także inne obiekty językowe, takie jak: reklama, przemówienie, mem, graffiti, podcast, sms itd. Program obejmuje także podstawy analizy kulturowej związanej ze sferą oralną, piśmienną i cyfrową oraz najważniejsze teorie dotyczące analizy praktyk słownych oraz komunikacji słownej.

Moduły problemowe:

1. Wprowadzenie: antropologia słowa – praktyki językowe – logosfera

2. Słowo mówione i kultura oralna

3. Słowo w tradycyjnej kulturze ludowej

4. Wynalazek alfabetu a języki słowiańskie

5. Pismo. Kultury cyrograficzna (rękopiśmienna) i typograficzna (druku)

6. Słowo w środowisku cyfrowym

7. Gatunki twórczości słownej w zmieniających się kontekstach kulturowych

Antropologia słowa: zagadnienia i wybór tekstów, oprac. G. Godlewski, A. Mencwel, R Sulima, Warszawa 2003.

Antropologia praktyk językowych, red. G. Godlewski, A. Karpowicz, M. Rakoczy, Warszawa 2016.

V. Flusser, Kultura pisma. Z filozofii słowa i obrazu, tłum. P. Wiatr, Warszawa 2018.

Od aforyzmu do zinu: gatunki twórczości słownej, red. G. Godlewski, A. Karpowicz, M. Rakoczy, P. Rodak, Warszawa 2014.

W. J. Ong Walter, Oralność i piśmienność: słowo poddane technologii, tłum. i red. J. Japola, Warszawa 2011.

A. Petrucci, Pismo: idea i przedstawienie, tłum. A. Osmólska-Mętrak ; red. nauk. J. Kujawiński, Warszawa 2010.

Y. Winkin, Antropologia komunikacji: od teorii do badań terenowych, Warszawa 2007.

Student/ka zna i rozumie:

- w stopniu zaawansowanym problemy i zjawiska z zakresu komunikacji i twórczości słownej we współczesnej kulturze kraju kierunkowego (w tym zależności i powiązania między logosferą a innymi obszarami życia społecznego) oraz teorie i metodologie z zakresu nauk o kulturze i religii służące do badania praktyk językowych, a także funkcjonowania i transformacji gatunków twórczości słownej.

- zagadnienia związane z miejscem określonych praktyk językowych i form twórczości słownej w tradycji, sztuce i historii oraz myśli filozoficznej krajów zachodnio- i południowosłowiańskich, a także z ich wpływem na tożsamość kulturową.

- funkcjonowanie kultury słowa w sferze publicznej w systemach symbolicznych kraju kierunkowego w określonych warunkach historycznych i politycznych oraz oddziaływanie komunikacji językowej i twórczości słownej na fundamentalne dla tych obszarów problemy kulturowe, społeczne i tożsamościowe.

Student/ka potrafi:

- krytycznie analizować zjawiska z zakresu twórczości słownej, a także korzystać z posiadanej wiedzy oraz właściwie dobranych źródeł, by sprawnie problematyzować refleksję nad kulturą z użyciem metod i narzędzi z dziedziny badań nad słowem jako medium komunikacji i działania społecznego.

- dyskutować oraz (posługując się specjalistyczną terminologią) komunikować się z otoczeniem na temat ważnych dla nowoczesnej humanistyki zagadnień dotyczących kultury słowa ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki kraju kierunkowego.

a) Podstawą oceny końcowej jest: ocena aktywności osoby studiującej (udział w dyskusji, prezentacja przygotowanych przykładów, wykazanie się znajomością zadanych lektur) i bieżącego przygotowania do zajęć (lektura wskazanych tekstów, samodzielne wyszukiwanie przykładowego materiału analitycznego, ilustrującego podejmowane na zajęciach zagadnienia) (60%) oraz ocena z pracy pisemnej (napisanej na podstawie zgromadzonego i opracowanego samodzielnie przez studenta/studentkę materiału) (40%).

b) Osoba studiująca ma prawo do dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych nieobecności w każdym semestrze. Nieobecności należy usprawiedliwiać u osoby prowadzącej. Jedynie osoby z przyznaną Indywidualną Organizacją Studiów na podstawie opinii BON mogą mieć zwiększony limit nieobecności, jednak nie więcej niż do 50% w każdym semestrze. Nieobecność nie zwalnia z obowiązku nadrobienia znajomości materiału.

c) Sposób wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w pracach pisemnych i prezentacjach zaliczeniowych określają zapisy § 3 i 4 uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 roku. W związku z tym, że jedną z podstawowych umiejętności zdobywanych na kierunkach studiów organizowanych na Wydziale Polonistyki jest sprawne i profesjonalne posługiwanie się polszczyzną pisaną, a w szczególności stylem naukowym, zabrania się wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji do przygotowania, korekty i redakcji tekstów. Analogiczne zastrzeżenie dotyczy języków słowiańskich, których osoby uczestniczące w zajęciach uczą się w Instytucie Slawistyki Zachodniej i Południowej. Studenci mogą posługiwać się narzędziami SI tylko w sytuacjach, w których prowadzący dopuszcza ich użycie.

d) Nakład pracy osoby studiującej:

- udział w zajęciach - 30 h = 1 ECTS;

- systematyczne przygotowanie do zajęć (lektura wskazanych tekstów oraz wyszukiwanie własnych materiałów do analizy - 60 h = 2 ECTS;

- przygotowanie pracy pisemnej - 30 h = 1 ECTS.

Łącznie: 4 ECTS

Nie dotyczy.