Współczesna polska leksyka

seminaria magisterskie

Zaliczenie wszystkich przedmiotów z zakresu językoznawstwa w licencjackim cyklu zajęć (na studiach I stopnia).

Wiedza z zakresu językoznawstwa synchronicznego, zarówno opisowego, jak i normatywnego. Opanowanie zagadnień leksykologii, leksykografii, stylistyki, kultury języka i gramatyki opisowej języka polskiego. Zainteresowania językoznawcze.

w sali

Seminarium obejmuje:

- analizę i opis słownictwa (zarówno ogólnego, jak i środowiskowego) pod kątem jego związków z kulturą

- lekturę tekstów dotyczących związków między językiem a kulturą

- zapoznanie studentów z zasadami pisania pracy magisterskiej z uwzględnieniem założeń teoretycznych i metod gromadzenia i analizy materiału badawczego.

Oprócz 60 godzin zajęć seminaryjnych student powinien przeznaczyć co najmniej 120 godzin na przygotowanie do zajęć (lektura tekstów, przygotowanie konspektów i minianaliz leksyki) oraz minimum 60 godzin na wstępne działania związane z przygotowaniem pracy magisterskiej (wybór tematu, plan pracy, zgromadzenie bibliografii i jej lektura).

Język jako sposób ujmowania świata; rola języka w kreowaniu świata, językowy obraz świata; kategoryzacja, wartościowanie.

Sposoby uzupełniania zasobu leksykalnego oraz potrzeby użytkowników języka z tym związane

Związki między językiem a kulturą; relatywizm językowy i kulturowy; gramatyka kulturowa Anny Wierzbickiej.

Potoczność jako sposób doświadczania świata.

Sposoby opisu słownictwa z uwzględnieniem aspektu kulturowego: definicja otwarta, konotacje, profilowanie.

Pola semantyczne jako obraz ludzkiego postrzegania świata.

Postrzeganie rzeczywistości w socjolektach; polszczyzna ogólna a odmiany środowiskowe.

Płeć a język – czy polszczyzna jest językiem „maskulinocentrycznym” (antyfeministycznym)?

Magia słowa – magiczna funkcja języka na przykładzie rytualnych zachowań językowych (w religii, polityce, reklamie, kulturze ludowej); język polityki jako przykład specyficznego ujęcia świata; kwestia perswazji językowej.

Oprócz tego: zasady pisania pracy magisterskiej.

Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego: www.obserwatoriumjezykowe.uw.edu.pl

R. Tokarski 2013: Światy za słowami, Lublin.

R. Grzegorczykowa 1990: Pojęcie językowego obrazu świata [w:] Językowy obraz świata, red. J. Bartmiński, Lublin

J. Bartmiński 2013: Rola etymologii w rekonstrukcji językowego obrazu świata [w:] LingVaria VIII, nr 2 (16)

G. Lakoff, M. Johnson 1988: Metafory w naszym życiu, Warszawa

A. Markowski 1992: Leksyka wspólna różnym odmianom polszczyzny, , Wrocław.

K. Kłosińska, M. Rusinek, 2019, Dobra zmiana, czyli jak się rządzi światem za pomocą słów, Kraków.

A. Wierzbicka 1991: Uniwersalne pojęcia ludzkie i ich konfiguracje w różnych kulturach [w:] Etnolingwistyka 4, red. J. Bartmiński, Lublin

K. Dejna (1980), Ile mamy języków polskich?, „Język Polski” LX

A. Wierzbicka 1999: Emocje. Język i „skrypty kulturowe” [w:] tejże: Język – umysł – kultura, Warszawa

J. Szpyra-Kozłowska, M. Karwatowska 2005: Jak Polka z Polakiem – językowe bariery w komunikacji między płciami [w:] Bariery i pomosty w komunikacji językowej Polaków, red. J. Bartmiński, U. Majer-Baranowska, Lublin 2005, s. 91-118

M. Łaziński 2005: Czy gramatyka może przeszkadzać w rozmowie kobiety i mężczyzny? [w:] Bariery i pomosty w komunikacji językowej Polaków, red. J. Bartmiński, U. Majer-Baranowska, Lublin 2005, s. 119-148

S. Grabias 1997: Język w zachowaniach społecznych, Lublin1997

E. Kołodziejek 2005: Człowiek i świat w języku subkultur, Szczecin 2005

E. Kołodziejek 1991: Ekspresywność i emocjonalność słownictwa marynarzy [w:] „Język a Kultura”, t. 4.: Funkcje języka i wypowiedzi, red. J. Bartmiński, R. Grzegorczykowa, Wrocław

E. Kołodziejek (2004), Struktura języka współczesnych subkultur, "Studia Językoznawcze", t. 3, Szczecin

T. Piekot 2001: System aksjologiczny w słownictwie kulturystów, „Poradnik Językowy” 5

T. Piekot 2008: Język w grupie społecznej. Wprowadzenie do analizy socjolektu, Wałbrzych

W. Pisarek 978: Zróżnicowanie języka narodowego [w:] Encyklopedia wiedzy o języku polskim, red. S. Urbańczyk, Wrocław

A. Pajdzińska 1990: Antropocentryzm frazeologii potocznej [w:] Etnolingwistyka 3, Lublin

A. Oryńska 1988: Zasady komunikowania w gwarze więziennej – tabu i eufemizmy [w:] Język a kultura, t. I, red. J. Anusiewicz, J. Bartmiński, Wrocław

B. Walczak 1988: Magia językowa dawniej i dziś [w:] Język zwierciadłem kultury czyli nasza codzienna polszczyzna, red. H. Zgółkowa, Poznań

A. Engelking 1991: Rytuały słowne w kulturze ludowej. Próba klasyfikacji [w:] Język a kultura 4,, red. J. Bartmiński, R. Grzegorczykowa, Wrocław

A. Engelking 1988: Magiczna moc słowa w polskiej kulturze ludowej [w:] Język a kultura, t. I, red. J. Anusiewicz, J. Bartmiński, Wrocław

K. Pisarkowa 1976: Konotacje semantyczne nazw narodowości [w:] Zeszyty Prasoznawcze 1

J. Bartmiński, J. Panasiuk 1993: Stereotypy językowe [w:] [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX w., t. II Współczesny język polski, red. J. Bartmiński

J. Bartmiński 1993: O profilowaniu i profilach raz jeszcze [w:] O definicjach i definiowaniu, red. J. Bartmiński, R. Tokarski, Lublin

R. Grzegorczykowa 1996: Filozoficzne aspekty kategoryzacji [w:] Językowa kategoryzacja świata, red. R. Grzegorczykowa, A. Pajdzińska, Lublin

J. Puzynina 1984: O elementach ocen w strukturze znaczeniowej wyrazów [w:] Biuletyn PTJ XV

K. Kłosińska 2012: Wolność, godność, własność, siła – różne konceptualizacje [w:] tejże, Etyczny i pragmatyczny. Polskie dyskursy polityczne po 1989 roku, Warszawa 2012, s. 194-197

A. Dąbrowska, Językowe ujęcie problemu aborcji […] [w:] Język a kultura, t. 11

R. Łobodzińska, Językowe ujęcie problemu aborcji […][w:] Język a kultura, t. 11

M. Seiffert, Językowe ujęcie problemu aborcji […][w:] Język a kultura, t. 11

J. Bartmiński, Podstawy lingwistycznych badań nad stereotypem [w:] Język a kultura, t. 12

K. Pisarkowa 1975: Konotacje semantyczne nazw narodowości [w:] Zeszyty Prasoznawcze 1

E. Jędrzejko 1994: Kobieta w przysłowiach, aforyzmach i anegdotach polskich [w:] Język a kultura 11, Wrocław

J. Anusiewicz 1992: Potoczność jako sposób doświadczania świata i jako postawa wobec świata [w:] Potoczność w języku i w kulturze, pod red. J. Anusiewicza i F. Nieckuli, Wrocław

R. Tokarski 2013: Światy za słowami, Lublin.

R. Grzegorczykowa 1990: Pojęcie językowego obrazu świata [w:] Językowy obraz świata, red. J. Bartmiński, Lublin

J. Bartmiński 2013: Rola etymologii w rekonstrukcji językowego obrazu świata [w:] LingVaria VIII, nr 2 (16)

G. Lakoff, M. Johnson 1988: Metafory w naszym życiu, Warszawa

A. Markowski 1992: Leksyka wspólna różnym odmianom polszczyzny, , Wrocław

A. Wierzbicka 1991: Uniwersalne pojęcia ludzkie i ich konfiguracje w różnych kulturach [w:] Etnolingwistyka 4, red. J. Bartmiński, Lublin

K. Dejna (1980), Ile mamy języków polskich?, „Język Polski” LX

A. Wierzbicka 1999: Emocje. Język i „skrypty kulturowe” [w:] tejże: Język – umysł – kultura, Warszawa

J. Szpyra-Kozłowska, M. Karwatowska 2005: Jak Polka z Polakiem – językowe bariery w komunikacji między płciami [w:] Bariery i pomosty w komunikacji językowej Polaków, red. J. Bartmiński, U. Majer-Baranowska, Lublin 2005, s. 91-118

M. Łaziński 2005: Czy gramatyka może przeszkadzać w rozmowie kobiety i mężczyzny? [w:] Bariery i pomosty w komunikacji językowej Polaków, red. J. Bartmiński, U. Majer-Baranowska, Lublin 2005, s. 119-148

S. Grabias 1997: Język w zachowaniach społecznych, Lublin1997

E. Kołodziejek 2005: Człowiek i świat w języku subkultur, Szczecin 2005

E. Kołodziejek 1991: Ekspresywność i emocjonalność słownictwa marynarzy [w:] „Język a Kultura”, t. 4.: Funkcje języka i wypowiedzi, red. J. Bartmiński, R. Grzegorczykowa, Wrocław

E. Kołodziejek (2004), Struktura języka współczesnych subkultur, "Studia Językoznawcze", t. 3, Szczecin

T. Piekot 2001: System aksjologiczny w słownictwie kulturystów, „Poradnik Językowy” 5

T. Piekot 2008: Język w grupie społecznej. Wprowadzenie do analizy socjolektu, Wałbrzych

W. Pisarek 978: Zróżnicowanie języka narodowego [w:] Encyklopedia wiedzy o języku polskim, red. S. Urbańczyk, Wrocław

A. Pajdzińska 1990: Antropocentryzm frazeologii potocznej [w:] Etnolingwistyka 3, Lublin

A. Oryńska 1988: Zasady komunikowania w gwarze więziennej – tabu i eufemizmy [w:] Język a kultura, t. I, red. J. Anusiewicz, J. Bartmiński, Wrocław

B. Walczak 1988: Magia językowa dawniej i dziś [w:] Język zwierciadłem kultury czyli nasza codzienna polszczyzna, red. H. Zgółkowa, Poznań

A. Engelking 1991: Rytuały słowne w kulturze ludowej. Próba klasyfikacji [w:] Język a kultura 4,, red. J. Bartmiński, R. Grzegorczykowa, Wrocław

A. Engelking 1988: Magiczna moc słowa w polskiej kulturze ludowej [w:] Język a kultura, t. I, red. J. Anusiewicz, J. Bartmiński, Wrocław

K. Pisarkowa 1976: Konotacje semantyczne nazw narodowości [w:] Zeszyty Prasoznawcze 1

J. Bartmiński, J. Panasiuk 1993: Stereotypy językowe [w:] [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX w., t. II Współczesny język polski, red. J. Bartmiński

J. Bartmiński 1993: O profilowaniu i profilach raz jeszcze [w:] O definicjach i definiowaniu, red. J. Bartmiński, R. Tokarski, Lublin

R. Grzegorczykowa 1996: Filozoficzne aspekty kategoryzacji [w:] Językowa kategoryzacja świata, red. R. Grzegorczykowa, A. Pajdzińska, Lublin

J. Puzynina 1984: O elementach ocen w strukturze znaczeniowej wyrazów [w:] Biuletyn PTJ XV

K. Kłosińska 2012: Wolność, godność, własność, siła – różne konceptualizacje [w:] tejże, Etyczny i pragmatyczny. Polskie dyskursy polityczne po 1989 roku, Warszawa 2012, s. 194-197

A. Dąbrowska, Językowe ujęcie problemu aborcji […] [w:] Język a kultura, t. 11

R. Łobodzińska, Językowe ujęcie problemu aborcji […][w:] Język a kultura, t. 11

M. Seiffert, Językowe ujęcie problemu aborcji […][w:] Język a kultura, t. 11

J. Bartmiński, Podstawy lingwistycznych badań nad stereotypem [w:] Język a kultura, t. 12

K. Pisarkowa 1975: Konotacje semantyczne nazw narodowości [w:] Zeszyty Prasoznawcze 1

E. Jędrzejko 1994: Kobieta w przysłowiach, aforyzmach i anegdotach polskich [w:] Język a kultura 11, Wrocław

J. Anusiewicz 1992: Potoczność jako sposób doświadczania świata i jako postawa wobec świata [w:] Potoczność w języku i w kulturze, pod red. J. Anusiewicza i F. Nieckuli, Wrocław

A. Dyszak 2024, Formy męsko- i żeńskoosobowe a niebinarni użytkownicy polszczyzny. U źródeł nowych zjawisk leksykalno-gramatycznych we współczesnym języku polskim, "Język Polski", z. 1, s. 32-47.

T. Rawski , A. Kwiatkowska, H. Plisiecki 2024, Retoryka wykluczenia a retoryka uwiarygodnienia: "prawdziwi Polacy" w dyskursie parlamentarnym, "Res Rhetorica", z. 11 (1), s. 27--51.

M. Derwojedowa, M. Zawisławska 2023, Ewolucja konceptu 'twarzy' jako nośnika 'godności i honoru' w polszczyźnie, "Biuletyn PTJ", s. 277-292.

M. Wojtyńska-Nowotka 2020, Antysemityzm w polskiej prasie dwudziestolecia międzywojennego. Leksyka nagłówków prasowych tygodnika "Pod Pręgierz", "Poradnik Językowy", z. 5, s. 64-78.

M. Poprawa 2020, Przestrzenie słowno-obrazowe w propagandowych drukach ulotnych lat 1918-1939. Próba analizy w świetle lignwistyki tekstowej i teorii wizualności, "Sztuka Edycji", nr 1, s. 203-230,

A. Gałczyńska, 2023, "...chroń mnie panie od pogardy, przed nienawiścią strzeż mnie boże". Kiedy słowa wyrażają pogardę, "Respectus Philologicus", no 43, s. 11-23.

M. Boch, K. Doboszyńska-Markiewicz, 2022, Memobłędy jako forma ekspresji językowej, "Acta Universitatis Lodziensis. Folia Liguistica" 56, s. 175-189.

M. Wójcicka, 2022, Przekroczenie normy językowej w memach internetowych jako strategia perswazji, "Acta Universitatis Lodziensis. Folia Liguistica" 56, s. 145-173.

A. Skudrzyk, 2020, Od prorokini do marszałkini, czyli o derywacji w miarę potrzeb, "Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis". Studia Linguistica" 15, s. 247-254.

I. Burkacka, 2021, Innowacje słowotwórcze w polskojęzycznych memach internetowych. Ludyczność i nowatorstwo [w:] P. Kowalski (red.), Słowotwórstwo w przestrzeni komunikacyjnej, Warszawa, s. 39-55.

K. Kłosińska, 2015, Rodzic jako znak naszych czasów, "Poradnik Językowy", z. 5, s. 95-101.

K. Kłosińska, 2020, Kim był patriota w języku propagandy PRL? Analiza użyć leksemu patriota i jego derywatów w tekstach „Trybuny Ludu” z 1985 r., „Prace Językoznawcze”, XXII/4, s. 57–72 .

K. Kłosińska, R. Zimny, P. Żukiewicz, 2018, Sprawozdanie ze stanu ochrony języka polskiego za lata 2016-2017 "Język informacji politycznej", https://rjp.pan.pl/images/Sprawozdanie_o_stanie_ochrony_j%C4%99z._pol._2016-2017.pdf.

Po ukończeniu I roku seminarium magisterskiego student

- ma pogłębioną wiedzę o sposobie konceptualizacji rzeczywistości przez język

- ma pogłębioną wiedzę o zróżnicowaniu współczesnej polszczyzny

- umie analizować słownictwo pod kątem jego związków z kulturą

- umie tworzyć pola semantyczne, definicje znaczeń słów, tworzyć kategoryzacje, opisywać mechanizmy metaforyzacyjne, odnajdować wartościowanie przynoszone przez leksykę

- jest bacznym obserwatorem zjawisk zachodzących we współczesnej polszczyźnie,

- wyjaśnia mechanizm procesów językowych z uwzględnieniem procesów globalizacji, internacjonalizacji, wpływu kultury masowej i innych zjawisk zachodzących we współczesnym świecie,

- ma ukształtowaną postawę racjonalistyczną w podejściu do języka i zjawisk w nim zachodzących,

- wybiera temat pracy magisterskiej, robi jej konspekt i gromadzi do niej bibliografię.

Nakład pracy i punkty ECTS:

udział w zajęciach - 60 godz. [2 ECTS]

przygotowanie się do zajęć - 240 godz. [8 ECTS]

opracowanie konspektu, koncepcji pracy i bibliografii - 150 godz. [5 ECTS].

1. Kontrola obecności .

2. Kontrola bieżącego przygotowania do zajęć (czytanie zadanych lektur), potwierdzonego aktywnością na seminarium.

3. Przygotowanie przez studenta na zajęcia materiału leksykalnego z portalu www.obserwatoriumjezykowe.uw.edu.pl

4. Przygotowanie minianaliz trzech jednostek leksyklanych.

5. Wybór tematu pracy magisterskiej (w semestrze zimowym).

6 Złożenie bibliografii rozumowanej do pracy magisterskiej (w semestrze letnim).

7. Rozmowa zaliczeniowa z promotorem.

Studenci mają prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności w semestrze.

Jeśli studenci mają więcej nieusprawiedliwionych nieobecności, nie otrzymują zaliczenia zajęć.

Jeśli studenci chcą chce usprawiedliwić nieobecności muszą w ciągu tygodnia udokumentować ich obiektywne przyczyny (np. zwolnienie lekarskie).

Studenci mają obowiązek odrobić nadprogramowe usprawiedliwione nieobecności w sposób wskazany przez osobę prowadzącą zajęcia.

Podstawa: Regulamin studiów na Uniwersytecie Warszawskim:

a. pkt. 17 par. 2,

b. pkt.4. 5 par. 17,

c. par. 33.

Jeśli studenci na potrzeby pracy zaliczeniowej lub prac cząstkowych skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, muszą

a. uzyskać na to zgodę osoby prowadzącej zajęcia,

b. uzgodnić z osobą prowadzącą zajęcia cele i zakres wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji.

Studenci nie mogą korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, aby redagować prace w języku polskim, chyba że osoba prowadząca zajęcia się na to zgodzi.

Jeśli ktoś wykorzysta narzędzia sztucznej inteligencji:

a. bez zgody osoby prowadzącej zajęcia lub

b. w sposób z nią nieuzgodniony,

osoba prowadząca zajęcia stosuje procedury analogiczne do tych stosowanych w procedurze antyplagiatowej. Procedury te opisała Uniwersytecka Rada ds. Kształcenia w uchwale nr 14.

Podstawa:

1. Uchwała nr 170 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów: filologia bałtycka, filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie, filologia polska, filologia polskiego języka migowego, kulturoznawstwo – wiedza o kulturze, logopedia ogólna i kliniczna, slawistyka, sztuka pisania, sztuki społeczne z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia na Wydziale Polonistyki

2. Uchwała nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia

3. Uchwała nr 14 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących standardów i procedur postępowania w przypadku przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych z naruszeniem prawa na Uniwersytecie Warszawskim.