Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Współczesne zmiany w polszczyźnie: język inkluzywny i inne zjawiska leksykalno-gramatyczne

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3003-C353GO1
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Współczesne zmiany w polszczyźnie: język inkluzywny i inne zjawiska leksykalno-gramatyczne
Jednostka: Instytut Języka Polskiego
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 10.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

seminaria licencjackie

Założenia (opisowo):

Studenci powinien mieć podstawową wiedzę z zakresu gramatyki polskiej i językoznawstwa polonistycznego. Powinni znać i rozumieć terminologię

lingwistyczną oraz podstawy metodologii badań językoznawczych

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Na zajęciach przedstawimy mechanizmy tworzenie innowacji językowych i omówimy innowacje powstałe w ciągu ostatnich lat. Nie ograniczamy się do nowych leksemów, lecz także do konstrukcji gramatycznych. Zwrócimy uwagę na innowacje inkluzywne, reagujące na wrażliwość grup mniejszościowych. Celem zajęć jest napisanie przez studentów prac licencjackich.

Pełny opis:

Na zajęciach przedstawimy mechanizmy tworzenia innowacji językowych, omówimy formy i konstrukcje powstałe w ciągu ostatnich lat. Zwrócimy uwagę na innowacje inkluzywne oraz upraszczające. W pierwszej części zajmiemy się mechanizmem zmian językowych w historii i przedstawimy narzędzia korpusowe do ich badania. W drugiej części przyjrzymy się kategoriom gramatycznym i częściom mowy z punktu widzenia precyzji wyrażania oraz kategoryzacji świata we współczesnym dyskursie społecznym. Przeanalizujemy innowacje leksykalne i gramatyczne jako precyzujące lub stylizujące, mieszające styl potoczny oraz slang z językiem publicznym. Postaramy się też opisać język inkluzywny, czyli takie użycie języka, które zwraca uwagę na wrażliwość grup mniejszościowych. Przyjrzymy się feminatywom, neutratywom oraz innym nazwom inkluzywnym. Przedstawimy oś gramatyczną zmian inkluzywnych, tzn. tendencje do przesuwania informacji potencjalnie stygmatyzujących z rzeczownika na inne części mowy (np. inwalid(k)a > nie pełnosprawny(a) > z niepełnosprawnością). Zwrócimy uwagę na opozycje opozycji inkluzywnych oraz upraszczających. Innowacje będziemy opisywać w kontekście historycznym (historii ostatnich dziesięcioleci), ponieważ pojawienie się nowej formy językowej, związane jest często z odejściem starszej

Literatura:

Bąba S., 1989, Innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny, Poznań.

Buttler D., 1976, Innowacje składniowe współczesnej polszczyzny, Warszawa.

B. Dunaj, 2000, O stanie współczesnej polszczyzny (w:) Język trzeciego tysiąclecia, Kraków, s. 25-34.

Gębka-Wolak M., 2022, Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 2: Innowacje a system i tendencje rozwojowe, Prace językoznawcze XXIV, 1: 101-116.

Górski R. L., Król M., Eder M., 2019, Zmiana w języku. Studia kwantytatywno-korpusowe. Kraków: IJP PAN.

Langacker R., 2009, Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, r. 4, Kategorie gramatyczne, Kraków.

Linde-Usiekniewicz J., Łaziński M., 2022, Język niedyskryminujący, w: (red. M. Bańko) Polszczyzna na co dzień, wyd. III, Warszawa, 785-814.

Łaziński M., 2021, Przyimki na, w oraz do przed nazwami państw. Historia i perspektywy zmian łączliwości, Język Polski 2021, https://jezykpolski.pl/index.php/jp/article/view/63.

Małocha-Krupa, 2018, Feminatywum w uwikłaniach językowo-kulturowych, Wrocław.

Przybylska R., 2021, Przyimki i polityka, w: (red. E. Horyń i in.) Język polski – między tradycją a współczesnością, Kraków 2021, 162-172.

Szpyra-Kozłowska J., 2021, Nianiek, ministra i japonki. Eseje o języku i płci. Kraków: Univeritas.

Walkiewicz A., 2022, „Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 1: Wprowadzenie do problematyki i próba semantyzacji”, Prace językoznawcze XXIV, 1: 85-100.

Waszakowa K., 1996, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki z formantami paradygmatycznymi, Warszawa.

Waszakowa K., 1994, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufiksalne obce, Warszawa.

Waszakowa K., 2005, Przejawy internacjonalizacji w słowotwórstwie współczesnej polszczyzny, Warszawa.

Waszakowa K., 2017, Kognitywno-komunikacyjne aspekty słowotwórstwa. Wybrane zagadnienia opisu derywacji w języku polskim, Warszawa (http://www.bijp.uw.edu.pl/files/Waszakowa%202017.pdf).

Efekty uczenia się:

Po ukończeniu seminarium studenci:

WIEDZA

- znają typologię, uwarunkowania i główne kierunki współczesnych innowacji językowych

- znają terminologię, teorie i metodologie badań z zakresu językoznawstwa, przydatne w analizach gramatycznych i leksykologicznych.

UMIEJĘTNOŚCI

- potrafią z pomocą korpusów i narzędzi technologii językowej gromadzić i poddać selekcji materiał językowy będący przedmiotem analizy gramatycznej lub leksykalnej

- potrafią zlokalizować zmiany językowe w czasie, opisać kontekst i przyczyny powstania najnowszych innowacji

- potrafią poprawnie formułować wnioski płynące z analizy materiału

- potrafią prowadzić na poziomie podstawowym pracę badawczą pod kierunkiem opiekunów naukowych

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

- są gotowi do pracy indywidualnej i współpracy grupowej, polegającej na prowadzeniu dyskusji i wymianie opinii opartych na dostępnych danych teoretycznych i materiałowych

- są gotowi do efektywnego organizowania własnej pracy i krytycznej oceny stopnia jej zaawansowania

- są gotowi do refleksji nad społecznym użyciem języka uwzględniającej z jednej strony rolę tradycji , z drugiej wrażliwość grup mniejszościowych

- są gotowi do prowadzenia pracy naukowej zgodnie z zasadami uczciwości intelektualnej

Metody i kryteria oceniania:

Studenci zobowiązani są do obecności i aktywności na zajęciach. W każdym semestrze dopuszczalne są dwie nieobecności na zajęciach. Warunkiem koniecznym do zaliczenia seminarium licencjackiego jest złożenie ostatecznej wersji pracy i zaakceptowanie jej przez promotora lub promotorkę.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2023/24" (zakończony)

Okres: 2023-10-01 - 2024-06-16
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Seminarium licencjackie, 60 godzin, 9 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Iwona Burkacka, Marta Chojnacka-Kuraś, Monika Jabłońska, Marek Łaziński
Prowadzący grup: Monika Jabłońska, Marek Łaziński
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie
Seminarium licencjackie - Zaliczenie
Rodzaj przedmiotu:

seminaria licencjackie

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Na zajęciach przedstawimy mechanizmy tworzenie innowacji językowych i omówimy innowacje powstałe w ciągu ostatnich lat. Nie ograniczamy się do nowych leksemów, lecz także do konstrukcji gramatycznych. Zwrócimy uwagę na innowacje inkluzywne, reagujące na wrażliwość grup mniejszościowych. Celem zajęć jest napisanie przez studentów prac licencjackich.

Pełny opis:

Na zajęciach przedstawimy mechanizmy tworzenia innowacji językowych, omówimy formy i konstrukcje powstałe w ciągu ostatnich lat. Zwrócimy uwagę na innowacje inkluzywne oraz upraszczające. W pierwszej części zajmiemy się mechanizmem zmian językowych w historii i przedstawimy narzędzia korpusowe do ich badania. W drugiej części przyjrzymy się kategoriom gramatycznym i częściom mowy z punktu widzenia precyzji wyrażania oraz kategoryzacji świata we współczesnym dyskursie społecznym. Przeanalizujemy innowacje leksykalne i gramatyczne jako precyzujące lub stylizujące, mieszające styl potoczny oraz slang z językiem publicznym. Postaramy się też opisać język inkluzywny, czyli takie użycie języka, które zwraca uwagę na wrażliwość grup mniejszościowych. Przyjrzymy się feminatywom, neutratywom oraz innym nazwom inkluzywnym. Przedstawimy oś gramatyczną zmian inkluzywnych, tzn. tendencje do przesuwania informacji potencjalnie stygmatyzujących z rzeczownika na inne części mowy (np. inwalid(k)a > nie pełnosprawny(a) > z niepełnosprawnością). Zwrócimy uwagę na opozycje opozycji inkluzywnych oraz upraszczających. Innowacje będziemy opisywać w kontekście historycznym (historii ostatnich dziesięcioleci), ponieważ pojawienie się nowej formy językowej, związane jest często z odejściem starszej

Literatura:

Bąba S., 1989, Innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny, Poznań.

Buttler D., 1976, Innowacje składniowe współczesnej polszczyzny, Warszawa.

B. Dunaj, 2000, O stanie współczesnej polszczyzny (w:) Język trzeciego tysiąclecia, Kraków, s. 25-34.

Gębka-Wolak M., 2022, Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 2: Innowacje a system i tendencje rozwojowe, Prace językoznawcze XXIV, 1: 101-116.

Górski R. L., Król M., Eder M., 2019, Zmiana w języku. Studia kwantytatywno-korpusowe. Kraków: IJP PAN.

Langacker R., 2009, Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, r. 4, Kategorie gramatyczne, Kraków.

Linde-Usiekniewicz J., Łaziński M., 2022, Język niedyskryminujący, w: (red. M. Bańko) Polszczyzna na co dzień, wyd. III, Warszawa, 785-814.

Łaziński M., 2021, Przyimki na, w oraz do przed nazwami państw. Historia i perspektywy zmian łączliwości, Język Polski 2021, https://jezykpolski.pl/index.php/jp/article/view/63.

Małocha-Krupa, 2018, Feminatywum w uwikłaniach językowo-kulturowych, Wrocław.

Przybylska R., 2021, Przyimki i polityka, w: (red. E. Horyń i in.) Język polski – między tradycją a współczesnością, Kraków 2021, 162-172.

Szpyra-Kozłowska J., 2021, Nianiek, ministra i japonki. Eseje o języku i płci. Kraków: Univeritas.

Walkiewicz A., 2022, „Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 1: Wprowadzenie do problematyki i próba semantyzacji”, Prace językoznawcze XXIV, 1: 85-100.

Waszakowa K., 1996, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki z formantami paradygmatycznymi, Warszawa.

Waszakowa K., 1994, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufiksalne obce, Warszawa.

Waszakowa K., 2005, Przejawy internacjonalizacji w słowotwórstwie współczesnej polszczyzny, Warszawa.

Waszakowa K., 2017, Kognitywno-komunikacyjne aspekty słowotwórstwa. Wybrane zagadnienia opisu derywacji w języku polskim, Warszawa (http://www.bijp.uw.edu.pl/files/Waszakowa%202017.pdf).

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki.
ul. Pasteura 5, 02-093 Warszawa tel: +48 22 5532 000 https://www.fuw.edu.pl/ kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.3.0 (2024-03-22)