Nauka o państwie

obowiązkowe

Przedmiot ma na celu zapoznać studentów z podstawowi informacjami na temat państwa; jego instytucji, funkcji, specyfiki władzy państwowej. Celem jest także ukazanie roli państwa w wymiarze wyzwań problemów bezpieczeństwa w różnych typach państwach, reżimach politycznych. Przedmiotem nauczania będą również współczesne państwa, kryzys demokracji, liberalizmu, zagrożenia radykalizmami, populizmem, nacjonalizmem. Na tej bazie dokonana zostanie analiza relacji między polityką a wyzwaniami bezpieczeństwa.

w sali

Przedmiot obejmuje:

– wiedzę o podstawowych definicjach i teoriach z zakresu nauki o państwie,

– charakter instytucji państwowych,

– relacje między państwem a polityką,

– specyfikę władzy państwowej: umocowanie, funkcje, wyzwania,

– funkcje państwa w wymiarze polityki bezpieczeństwa,

– problemy bezpieczeństwa w państwach demokratycznych i niedemokratycznych,

– zmiany polityczne, ich przyczyny, przebieg, np.: zamachy stanu, pucze, rewolucje,

– wyzwania dla współczesnych państw, typowe problemy systemów demokratycznych,

– analizy i dyskusje nad tekstami z zakresu nauki o państwie i polityce.

1. Zajęcia organizacyjne. Specyfika badań nad państwem.

2. Charakterystyka państwa jako formy organizacji politycznej. Rozwój państw w procesach zmian i rewolucji cywilizacyjnych. Relacje między typem i formą państwa a charakterem gospodarki.

3. Charakter instytucji państwowych. Podstawy prawne, relacje między instytucjami państwowymi. Modele ustroju państwowego i ich wpływ na sferę bezpieczeństwa. Relacje instytucji państwowych z władzą samorządową, trzecim sektorem. Relacje państwo-społeczeństwo obywatelskie-jednostka.

4. Relacje między państwem a polityką. Definicje i wizje polityki, polityczności. Funkcje polityki, wizje polityki bezpieczeństwa państwa.

5. Specyfika władzy państwowej: definicje, umocowanie, funkcje. Legitymizacja i delegitymizacja władzy: przyczyny i skutki.

6. Funkcje państwa w wymiarze polityki bezpieczeństwa. Geneza i zmiany funkcji państwa. Zakres i płaszczyzny funkcji państwa w zakresie bezpieczeństwa.

7. Demokracja i jej wyzwania we współczesnym świecie. Stan demokracji w Polsce i na świecie- wymiary ocen, indeksy demokracji. Dynamika i tendencja zmian. Główne wyzwania i zagrożenia dla demokracji, alternatywy rozwojowe. Demokracje nieliberalne. Antypolityka w demokracjach.

8. Specyfika systemów niedemokratycznych. Koncepcje, definicje autorytaryzmu i totalitaryzmu. Ruchy i idee antydemokratyczne. Radykalizmy antydemokratyczne. Autokracja jako alternatywa dla demokracji? Specyfika i koloryt reżimów hybrydowych. Autorytaryzm wyborczy.

9. Konflikty polityczne we współczesnych państwach. Geneza i charakter konfliktów politycznych: ekonomiczne, ideologiczne, rasowe, etniczne, kulturowe, tożsamościowe. Podmioty konfliktów. Polityka jako generator czy moderator konfliktów? Rola państwa w zapobieganiu konfliktom i rozwiązywaniu konfliktów.

10. Zmiany polityczne: przyczyny, przebieg, skutki np.: zamachy stanu, pucze, rewolucje. Procesy, fale i ścieżki demokratyzacji. Charakter i przyczyny współczesnych procesów autokratyzacji.

11. Naród a państwo. Geneza narodu jako formy wspólnoty politycznej. Dyskusje wokół roli narodu we współczesnych państwach. Polska tożsamość i świadomość narodowa. Stereotypy narodowe. Tożsamość narodowa a konflikty polityczne.

12. Wyzwania dla współczesnych państw: demograficzne, surowcowe, militarne, ekologiczne, migracyjne, technologiczne. Scenariusze i prognozy potencjalnych kryzysów.

13. Przemoc w państwie i polityce. Rola przemocy państwowej. Przemoc militarna: konflikty zbrojne, wojny, czystki etniczne, ludobójstwo. Terror państwowy i terroryzm. Wojny współczesne: asymetryczne, hybrydowe, cyberwojny. Przemoc "miękka": kulturowa, symboliczna, językowa itp.

14. Prezentacje projektów grupowych.

15. Prezentacje projektów grupowych.

Chmaj M., Żmigrodzki M., Wprowadzenie do teorii polityki, Lublin 1996,R. Dahl, O demokracji, Warszawa 1998

Heywood A., Politologia, Warszawa 2006,

Jabłoński A., Sobkowiak L. (red.), Studia z teorii polityki, Wrocław 1998, tom I

Jabłoński A., Sobkowiak L. (red.), Studia z teorii polityki, Wrocław 1998, tom II,

Szmulik M., Żmigrodzki M. (red), Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Lublin 2006.

Do każdym zajęć jest wyznaczona określona literatura

Student w trakcie zajęcia osiąga następujące efekty kształcenia

Wiedza:

K_W02 - zna uwarunkowania bezpieczeństwa wewnętrznego np.: społeczne, polityczne, prawne, kulturowe, oraz ich wpływ na wymiar bezpieczeństwa wewnętrznego

K_W04 - zna instytucje i mechanizmy funkcjonowania państwa i ich zanczenie dla wymiaru bezpieczeństwa

K_W05 - zna uwarunkowania zakłóceń ładu społecznego: formy zmian politycznych, kryzysów, wojen,

K_W06; zna charakter państw współczesnych, demokratycznych i niedemokratycznych , wyzwań, problemów, które stoją przed współczesnym państwem, relacji między państwem a innymi organizacjami społecznymi

Umiejętności

K_U01- potrafi analizować problemy z zakresu bezpieczeństwa w odniesieniu do państwa, jego instytucji, mechanizmów,

Kompetencje

K_K01 - jest gotów od oceny zakresu swej wiedzy w zakresie funkcjonowania państw współczesnych, potrafi wykorzystać nabytą na zajęciach wiedzę do aktywności w sferze bezpieczeństwa wewnętrznego

Ocena bieżącej aktywności na zajęciach: aktywność na bazie przeczytanych lektur, uczestnictwo w dyskusjach, wykonywanie zadań

Przygotowanie prezentacji/projektu grupowego na wybrany temat (z przedstawionej listy)

Zaliczenie egzaminu końcowego - forma testowa

Dopuszczalna liczba nieobecności - 2

nie