Podstawy dydaktyki

Dydaktyka ogólna. Systemy edukacyjne. Metodologie nauczania, metody aktywizujące, wykorzystanie eksperymentów, zadań i projektów w procesie nauczania. Metody weryfikacji efektów kształcenia. Indywidualizacja nauczania. Przygotowanie lekcji.

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

Przedmiot stanowi wprowadzenie do dydaktyki ogólnej jako subdyscypliny pedagogiki, przygotowujące do metodyk szczegółowych. Obejmuje kluczowe zagadnienia teoretyczne i praktyczne związane z procesem nauczania-uczenia się:

• Dydaktyka i jej kontekst: Usytuowanie dydaktyki w systemie nauk pedagogicznych, jej przedmiot, zadania i podstawowe pojęcia (kształcenie, nauczanie, uczenie się). Relacja dydaktyki ogólnej do dydaktyk szczegółowych.

• Cele kształcenia: Funkcje, taksonomie (kategorie celów), sposoby formułowania celów ogólnych i operacyjnych.

• Treści kształcenia: Kryteria doboru i układu treści, źródła treści (podstawa programowa, programy nauczania).

• Proces kształcenia: Struktura, prawidłowości i zasady dydaktyczne.

• Metody nauczania: Klasyfikacje metod (np. oparte na słowie, obserwacji, działaniu praktycznym), charakterystyka metod aktywizujących (np. dyskusja, metoda projektu, gry dydaktyczne, burza mózgów), kryteria doboru metod do celów, treści i możliwości uczniów.

• Formy organizacji pracy uczniów: Praca indywidualna, grupowa (jednolita, zróżnicowana), zbiorowa; kryteria doboru form.

• Środki dydaktyczne: Rodzaje środków (tradycyjne i nowoczesne, wykorzystanie eksperymentów, zadań i projektów), funkcje, zasady doboru i wykorzystania w procesie kształcenia.

• Planowanie pracy dydaktycznej: Struktura i zasady konstruowania scenariusza (konspektu) lekcji, planowanie cykli zajęć, rozkład materiału.

• Kontrola i ocena w dydaktyce: Funkcje kontroli i oceny (diagnostyczna, informacyjna, motywacyjna, selekcyjna), rodzaje oceniania (kształtujące, sumujące), metody i narzędzia pomiaru dydaktycznego, formułowanie informacji zwrotnej.

• Środowisko uczenia się: Organizacja przestrzeni klasy, tworzenie klimatu sprzyjającego uczeniu się, integracja klasy szkolnej.

• Dostosowanie procesu kształcenia: Identyfikowanie potrzeb uczniów, indywidualizacja i personalizacja nauczania, praca z uczniem zdolnym.

• Poprawność językowa: Znaczenie poprawnego posługiwania się językiem polskim w pracy nauczyciela.

• Rozwój zawodowy: Potrzeba twórczego poszukiwania efektywnych rozwiązań dydaktycznych.

Ćwiczenia obejmują analizę materiałów dydaktycznych, projektowanie fragmentów zajęć, przygotowanie konspektów, dyskusje nad studiami przypadków, dobieranie i stosowanie wybranych metod i technik dydaktycznych.

Nakład pracy własnej studenta:

- zapoznanie się z literaturą (10 h),

- samodzielne przygotowanie: oceny i prezentacji podręcznika; analizy programu; konspektów zajęć (10 h),

- poszukiwanie informacji – przygotowanie do dyskusji (5 h).

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

B. Niemierko, Diagnostyka edukacyjna

J.D. Harron, Lekcja chemii. O skutecznym sposobie uczenia

R.Driver, E.Guesne, A.Tiberghien, Children's Ideas in Science

Artykuły podane przez wykładowcę

Oznaczenia:

S_... – symbol przed efektem – oznaczenie efektu w programie dla specjalności „Nauczanie fizyki i matematyki” dla kierunku „fizyka” studiów II stopnia;

(...) – symbol na końcu efektu – liczba w nawiasach to numer ogólnego efektu uczenia się ze standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonego w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – Dz. U. 2019 poz. 1450:

Poniżej wymienione efekty uczenia się osiągane są w zakresie ogólnych zagadnień związanych z nauczaniem (specyficznym aspektom nauczania fizyki i matematyki poświęcone są dedykowane przedmioty z dydaktyki fizyki i dydaktyki matematyki):

Wiedza: absolwent zna i rozumie

S_W04

klasyczne i współczesne teorie rozwoju człowieka, wychowania, uczenia się i nauczania lub kształcenia oraz ich wartości aplikacyjne. (2)

S_W05

rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów. (3)

S_W06

normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (nauczanie w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych). (4)

S_W07

zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji. (5)

S_W08

zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania. (6)

S_W09

sposoby projektowania i prowadzenia działań diagnostycznych w praktyce pedagogicznej. (7)

S_W10

strukturę i funkcje systemu oświaty – cele, podstawy prawne, organizację i funkcjonowanie instytucji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, a także alternatywne formy edukacji. (8)

S_W11

podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych. (9)

S_W16

treści nauczania i typowe trudności uczniów związane z ich opanowaniem. (14)

S_W17

metody nauczania i doboru efektywnych środków dydaktycznych, w tym zasobów internetowych, wspomagających nauczanie przedmiotu lub prowadzenie zajęć, z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (15)

Umiejętności: absolwent potrafi

S_U01

obserwować sytuacje i zdarzenia pedagogiczne, analizować je z wykorzystaniem wiedzy pedagogiczno-psychologicznej oraz proponować rozwiązania problemów. (1)

S_U02

adekwatnie dobierać, tworzyć i dostosowywać do zróżnicowanych potrzeb uczniów materiały i środki, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz metody pracy w celu samodzielnego projektowania i efektywnego realizowania działań pedagogicznych, dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. (2)

S_U03

rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym. (3)

S_U04

projektować i realizować programy nauczania z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (4)

S_U06

tworzyć sytuacje wychowawczo-dydaktyczne motywujące uczniów do nauki i pracy nad sobą, analizować ich skuteczność oraz modyfikować działania w celu uzyskania pożądanych efektów wychowania i kształcenia. (6)

S_U07

podejmować pracę z uczniami rozbudzającą ich zainteresowania i rozwijającą ich uzdolnienia, właściwie dobierać treści nauczania, zadania i formy pracy w ramach samokształcenia oraz promować osiągnięcia uczniów. (7)

S_U08

rozwijać kreatywność i umiejętność samodzielnego, krytycznego myślenia uczniów. (8)

S_U09

skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów. (9)

S_U10

wykorzystywać proces oceniania i udzielania informacji zwrotnych do stymulowania uczniów w ich pracy nad własnym rozwojem. (10)

S_U11

monitorować postępy uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w życiu społecznym szkoły. (11)

S_U12

pracować z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dziećmi z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z doświadczeniem migracyjnym, pochodzącymi ze środowisk zróżnicowanych pod względem kulturowym lub z ograniczoną znajomością języka polskiego. (12)

S_U13

odpowiedzialnie organizować pracę szkolną oraz pozaszkolną ucznia, z poszanowaniem jego prawa do odpoczynku. (13)

S_U14

skutecznie realizować działania wspomagające uczniów w świadomym i odpowiedzialnym podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych. (14)

S_U15

poprawnie posługiwać się językiem polskim i poprawnie oraz adekwatnie do wieku uczniów posługiwać się terminologią przedmiotu. (15)

S_U18

samodzielne rozwijać wiedzę i umiejętności pedagogiczne z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym obcojęzycznych, i technologii. (18)

Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do

S_K01

posługiwania się uniwersalnymi zasadami i normami etycznymi w działalności zawodowej, kierując się szacunkiem dla każdego człowieka. (1)

S_K02

budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności edukacyjnej. (2)

S_K03

porozumiewania się z osobami pochodzącymi z różnych środowisk i o różnej kondycji emocjonalnej, dialogowego rozwiązywania konfliktów oraz tworzenia dobrej atmosfery dla komunikacji w klasie szkolnej i poza nią. (3)

S_K04

podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej. (4)

S_K06

projektowania działań zmierzających do rozwoju szkoły lub placówki systemu oświaty oraz stymulowania poprawy jakości pracy tych instytucji. (6)

Szczegółowe efekty uczenia się zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonym w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2019 poz. 1450) – symbole:

C.W1., C.W2., C.W3.; C.W4., C.W5.; C.W6.; C.W7.;

C.U1.; C.U2.; C.U3.; C.U4; C.U5.; C.U6.; C.U8.;

C.K1.; C.K2.

Oceniane są:

- wykonanie pracy własnej (przygotowanie m.in. konspektów, oceny podręczników, programów),

- prezentowanie pracy własnej na zajęciach,

- aktywność na zajęciach (udział w dyskusjach, komentowanie prezentacji, poszukiwanie rozwiązań problemów).

Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie punktów zdobytych za powyższe składowe.