Pedagogika dla nauczycieli

Wprowadzenie do podstaw teoretycznych pedagogiki w ramach przygotowania psychologiczno-pedagogicznego, z uwzględnieniem czynników kierujących wyborem strategii i programu nauczania oraz odpowiadania na szczególne potrzeby uczniów.

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

Przedmiot wprowadza w podstawy teoretyczne pedagogiki niezbędne w pracy nauczyciela. Obejmuje zagadnienia dotyczące:

• Pedagogiki jako nauki: Specyfika przedmiotowa i metodologiczna, jej związek z innymi naukami oraz z praktyką i modelami edukacyjnymi.

• Systemu oświaty w Polsce: Struktura, organizacja i funkcjonowanie na tle wybranych systemów światowych; podstawy prawa oświatowego, w tym ustawa o systemie oświaty, kompetencje organów szkoły, podstawowa dokumentacja.

• Roli zawodowej nauczyciela: Etyka zawodu, prawa i obowiązki (pragmatyka zawodowa), odpowiedzialność prawna; modele pracy nauczyciela, rozwój zawodowy; współpraca z rodzicami, innymi nauczycielami i specjalistami (w tym w ramach zespołów wielospecjalistycznych).

• Procesu wychowania: Podstawy ontologiczne, aksjologiczne i antropologiczne; istota, cele, funkcje, struktura i dynamika procesu wychowania; transmisja wartości, socjalizacja; teorie rozwoju człowieka a koncepcje pedagogiczne.

• Pracy opiekuńczo-wychowawczej: Rola nauczyciela jako wychowawcy; metodyka pracy wychowawczej; funkcjonowanie klasy jako grupy społecznej; strategie budowania relacji i rozwiązywania konfliktów; animowanie życia społecznego klasy, wspieranie samorządności uczniów.

• Ucznia w systemie edukacji: Indywidualizacja i personalizacja nauczania; edukacja włączająca; charakterystyka i zasady pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE), w tym wynikającymi z uwarunkowań kulturowych, rozwojowych, niepełnosprawności.

• Współczesnych wyzwań edukacyjnych: Wybrane modele i alternatywne formy edukacji; uwarunkowania instytucjonalne szkoły.

• Samodzielnego rozwoju: Znaczenie samodzielnego pogłębiania wiedzy pedagogicznej dla rozwoju zawodowego.

Program:

1. Teoria i wiedza naukowa w pedagogice oraz ich związek z modelami edukacyjnymi.

2. Podstawy ontologiczne nauczania. Nauczycielska odpowiedzialność za świadomy wybór metod i narzędzi edukacyjnych.

3. Teorie rozwoju człowieka a koncepcje pedagogiczne.

4. Transmisja wartości, formowanie i socjalizacja jako celowe i ukryte działanie edukacyjne.

5. Indywidualizacja i personalizacja nauczania oraz edukacja włączająca.

6. Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole ogólnodostępnej. Uczniowie wymagający wsparcia w zakresie funkcjonowania (ze względów kulturowych, rozwojowych, itd.)

7. Uwarunkowania instytucjonalne szkoły.

8. Struktura systemu edukacyjnego w Polsce na tle wybranych systemów na świecie.

9. Ustawa o systemie oświaty. Podział kompetencji pracowników i organów szkolnych, dokumentacja szkolna. Wielospecjalistyczne zespoły i formy ich współpracy.

10. Rola nauczyciela i etyka zawodowa.

11. Współpraca nauczyciela z rodzicami ucznia oraz innymi osobami i podmiotami wspierającymi ucznia.

12. Charakterystyka wybranych modeli edukacyjnych.

13. Alternatywne formy edukacji.

Praca własna studenta – w ramach zajęć: przygotowanie do egzaminu.

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

Literatura wskazana przez wykładowcę, aktualne pozycje ukazujące się na rynku z zakresu pedagogiki i psychologii oraz:

M. Łobocki - Wychowanie w klasie szkolnej,

A. Brzezińska (red.) - Portret psychologiczny człowieka,

S. Kunowski - Podstawy pedagogiki współczesnej,

H. Hamer - Klucz do efektywności nauczania.

Oznaczenia:

S_... – symbol przed efektem – oznaczenie efektu w programie dla specjalności „Nauczanie fizyki i matematyki” dla kierunku „fizyka” studiów II stopnia;

(...) – symbol na końcu efektu – liczba w nawiasach to numer ogólnego efektu uczenia się ze standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonego w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – Dz. U. 2019 poz. 1450:

Poniżej wymienione efekty uczenia się osiągane są w zakresie ogólnych zagadnień związanych z nauczaniem (specyficznym aspektom nauczania fizyki i matematyki poświęcone są dedykowane przedmioty z dydaktyki fizyki i dydaktyki matematyki):

Wiedza: absolwent zna i rozumie

S_W03

podstawy filozofii wychowania i aksjologii pedagogicznej, specyfikę głównych środowisk wychowawczych i procesów w nich zachodzących. (1)

S_W04

klasyczne i współczesne teorie rozwoju człowieka, wychowania, uczenia się i nauczania lub kształcenia oraz ich wartości aplikacyjne. (2)

S_W05

rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów. (3)

S_W06

normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (nauczanie w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych). (4)

S_W07

zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji. (5)

S_W08

zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania. (6)

S_W10

strukturę i funkcje systemu oświaty – cele, podstawy prawne, organizację i funkcjonowanie instytucji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, a także alternatywne formy edukacji. (8)

S_W11

podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych. (9)

S_W12

prawa dziecka i osoby z niepełnosprawnością. (10)

S_W13

zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w instytucjach edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych oraz odpowiedzialności prawnej nauczyciela w tym zakresie, a także zasady udzielania pierwszej pomocy. (11) (Uwaga: z zasadami udzielania pierwszej pomocy studenci zapoznają się szczegółowo w ramach oddzielnego szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.)

S_W14

procesy komunikowania interpersonalnego i społecznego oraz ich prawidłowości i zakłócenia. (12)

Umiejętności: absolwent potrafi

S_U02

adekwatnie dobierać, tworzyć i dostosowywać do zróżnicowanych potrzeb uczniów materiały i środki, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz metody pracy w celu samodzielnego projektowania i efektywnego realizowania działań pedagogicznych, dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. (2)

S_U03

rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym. (3)

S_U04

projektować i realizować programy nauczania z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (4)

S_U09

skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów. (9)

S_U18

samodzielne rozwijać wiedzę i umiejętności pedagogiczne z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym obcojęzycznych, i technologii. (18)

Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do

S_K01

posługiwania się uniwersalnymi zasadami i normami etycznymi w działalności zawodowej, kierując się szacunkiem dla każdego człowieka. (1)

S_K04

podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej. (4)

S_K06

projektowania działań zmierzających do rozwoju szkoły lub placówki systemu oświaty oraz stymulowania poprawy jakości pracy tych instytucji. (6)

Szczegółowe efekty uczenia się zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonym w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2019 poz. 1450) – symbole:

B.2.W.1; B2.W2; B2.W3; B2.W4; B2.W5;

B.2.U1; B.2.U3;

B.2.K3; B.2.K4.

Ocena końcowa to ocena z egzaminu (pisemnego lub ustnego) przeprowadzonego w sesji (100 %).

Kryteria oceny:

55%-69% = 3

70%-74% = 3+

75%-84% = 4

85%-89% = 4+

90%-100% = 5