Dydaktyka fizyki II

Dydaktyka fizyki na poziomie szkoły podstawowej i poziomie podstawowym szkoły ponadpodstawowej. Metodologie nauczania, metody aktywizujące, wykorzystanie eksperymentów i zadań w procesie nauczania.

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

Przedmiot stanowi kontynuację i pogłębienie zagadnień metodyki nauczania fizyki, koncentrując się na II etapie edukacyjnym (szkoła podstawowa, klasy 7-8) oraz poziomie podstawowym szkoły ponadpodstawowej. Celem jest dalsze rozwijanie umiejętności planowania, prowadzenia i ewaluacji procesu dydaktycznego z fizyki, z naciskiem na metody aktywizujące, rozwijanie myślenia naukowego oraz diagnozowanie i pokonywanie trudności uczniów. Treści obejmują:

• Podstawa programowa i cele kształcenia: Pogłębiona analiza podstawy programowej fizyki dla szkoły podstawowej; zapoznanie z podstawą programową dla zakresu podstawowego w szkole ponadpodstawowej; formułowanie celów kształcenia w ujęciu operacyjnym i kompetencyjnym.

• Myślenie naukowe w nauczaniu fizyki: Rola zaciekawienia i obserwacji zjawisk (w tym codziennych) w inicjowaniu procesu badawczego; ćwiczenie formułowania pytań i hipotez badawczych; projektowanie prostych sposobów weryfikacji hipotez zgodnie z metodą naukową.

• Trudności uczniów w uczeniu się fizyki: Analiza typowych trudności poznawczych i błędnych przekonań uczniów dotyczących wybranych zagadnień fizycznych; ćwiczenie diagnozowania tych trudności; strategie dydaktyczne sprzyjające ich przezwyciężaniu.

• Metody aktywizujące: Pogłębiona analiza i praktyczne zastosowanie metod aktywizujących w nauczaniu fizyki, takich jak: pokaz doświadczalny (demonstracja), dyskusja dydaktyczna (różne jej formy), debata, metody oparte na zaciekawieniu i zadawaniu pytań, praca z tekstem źródłowym, proste metody projektowe.

• Rola zadań w kształceniu: Analiza dydaktyczna zadań fizycznych (obliczeniowych, problemowych, jakościowych); ćwiczenie krytycznej oceny sformułowań zadań; prezentacja różnych strategii rozwiązywania zadań; wykorzystanie zadań do rozwijania myślenia i umiejętności uczniów.

• Kontrola i ocena: Projektowanie narzędzi kontroli i oceny (np. zadań sprawdzających, kryteriów oceny) adekwatnych do celów kształcenia; analiza zalet i wad różnych metod oceniania; zasady formułowania informacji zwrotnej.

• Technologie w nauczaniu fizyki: Praktyczne wykorzystanie wybranych programów komputerowych (np. do symulacji, analizy danych) i urządzeń mobilnych (np. sensory i generatory w smartfonach) w procesie dydaktycznym.

• Integracja i konteksty: Analiza możliwości integracji treści fizyki z innymi przedmiotami; przykłady nauczania fizyki w kontekstach bliskich uczniom.

• Współpraca i komunikacja: Ćwiczenie umiejętności prezentacji własnych pomysłów, argumentowania, udziału w dyskusji i debacie; współpraca w grupie podczas realizacji zadań.

• Etyka i postawy: Kształtowanie postaw ciekawości poznawczej, krytycyzmu, rzetelności; promowanie odpowiedzialnego korzystania z wiedzy i technologii.

Zajęcia mają charakter interaktywnych ćwiczeń, warsztatów i dyskusji, wymagających od studentów aktywnego udziału i przygotowania prac własnych (np. propozycji "zaciekawień", analizy zadań, projektów zastosowania metod aktywizujących).

W trakcie zajęć uczestnicy:

– formułują i przedstawiają zaciekawienia związane z fizyką, w tym dotyczące codziennych zjawisk;

– proponują hipotezy wyjaśniające zjawiska i sposoby ich weryfikacji zgodne z metodą naukową;

– poznają obowiązującą podstawę programową dla fizyki w szkole ponadpodstawowej dla zakresu podstawowego;

– dobierają narzędzia kontroli wyników nauczania do przyjętych celów nauczania;

– rozpoznają trudności poznawcze uczniów i je diagnozują;

– wskazują zalety i wady różnych metod dydaktycznych oraz wybranych zadań;

– ćwiczą aktywizujące metody nauczania: dyskusję, zaciekawienie, debatę;

– analizują krytycznie sformułowania zadań;

– przedstawiają rozwiązania zadań;

– wykorzystują programy komputerowe i urządzenia mobilne przydatne w procesie dydaktycznym;

– dyskutują o nauczaniu fizyki, proponują alternatywne podejścia dydaktyczne, podstawę programową i program nauczania.

Przedmiot wymaga następującego nakładu pracy własnej studenta:

- poszukiwanie pomysłów, wyszukiwanie informacji, ich weryfikację (5 h),

- przygotowywanie zaciekawień, zadań, rozwiązań, propozycji podstawy programowej, programu nauczania, komentarzy do materiałów, hipotez (25 h).

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

Podstawa programowa.

Zadania konkursowe.

Aktualne podręczniki szkolne do fizyki.

Filmy z doświadczeniami.

Oznaczenia:

S_... – symbol przed efektem – oznaczenie efektu w programie dla specjalności „Nauczanie i popularyzacja fizyki” dla kierunku „fizyka” studiów II stopnia;

(...) – symbol na końcu efektu – liczba w nawiasach to numer ogólnego efektu uczenia się ze standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonego w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – Dz. U. 2019 poz. 1450:

Wiedza: absolwent zna i rozumie

S_W05

rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów. (3)

S_W06

normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (nauczanie w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych). (4)

S_W07

zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji. (5)

S_W08

zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania. (6)

S_W09

sposoby projektowania i prowadzenia działań diagnostycznych w praktyce pedagogicznej. (7)

S_W11

podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych. (9)

S_W14

procesy komunikowania interpersonalnego i społecznego oraz ich prawidłowości i zakłócenia. (12)

S_W16

treści nauczania i typowe trudności uczniów związane z ich opanowaniem. (14)

S_W17

metody nauczania i doboru efektywnych środków dydaktycznych, w tym zasobów internetowych, wspomagających nauczanie przedmiotu lub prowadzenie zajęć, z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (15)

Umiejętności: absolwent potrafi

S_U01

obserwować sytuacje i zdarzenia pedagogiczne, analizować je z wykorzystaniem wiedzy pedagogiczno-psychologicznej oraz proponować rozwiązania problemów. (1)

S_U02

adekwatnie dobierać, tworzyć i dostosowywać do zróżnicowanych potrzeb uczniów materiały i środki, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz metody pracy w celu samodzielnego projektowania i efektywnego realizowania działań pedagogicznych, dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. (2)

S_U03

rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym. (3)

S_U04

projektować i realizować programy nauczania z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (4)

S_U06

tworzyć sytuacje wychowawczo-dydaktyczne motywujące uczniów do nauki i pracy nad sobą, analizować ich skuteczność oraz modyfikować działania w celu uzyskania pożądanych efektów wychowania i kształcenia. (6)

S_U07

podejmować pracę z uczniami rozbudzającą ich zainteresowania i rozwijającą ich uzdolnienia, właściwie dobierać treści nauczania, zadania i formy pracy w ramach samokształcenia oraz promować osiągnięcia uczniów. (7)

S_U08

rozwijać kreatywność i umiejętność samodzielnego, krytycznego myślenia uczniów. (8)

S_U09

skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów. (9)

S_U10

wykorzystywać proces oceniania i udzielania informacji zwrotnych do stymulowania uczniów w ich pracy nad własnym rozwojem. (10)

S_U11

monitorować postępy uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w życiu społecznym szkoły. (11)

S_U12

pracować z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dziećmi z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z doświadczeniem migracyjnym, pochodzącymi ze środowisk zróżnicowanych pod względem kulturowym lub z ograniczoną znajomością języka polskiego. (12)

S_U13

odpowiedzialnie organizować pracę szkolną oraz pozaszkolną ucznia, z poszanowaniem jego prawa do odpoczynku. (13)

S_U14

skutecznie realizować działania wspomagające uczniów w świadomym i odpowiedzialnym podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych. (14)

S_U15

poprawnie posługiwać się językiem polskim i poprawnie oraz adekwatnie do wieku uczniów posługiwać się terminologią przedmiotu. (15)

S_U18

samodzielne rozwijać wiedzę i umiejętności pedagogiczne z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym obcojęzycznych, i technologii. (18)

Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do

S_K01

posługiwania się uniwersalnymi zasadami i normami etycznymi w działalności zawodowej, kierując się szacunkiem dla każdego człowieka. (1)

S_K02

budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności edukacyjnej. (2)

S_K03

porozumiewania się z osobami pochodzącymi z różnych środowisk i o różnej kondycji emocjonalnej, dialogowego rozwiązywania konfliktów oraz tworzenia dobrej atmosfery dla komunikacji w klasie szkolnej i poza nią. (3)

S_K04

podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej. (4)

S_K06

projektowania działań zmierzających do rozwoju szkoły lub placówki systemu oświaty oraz stymulowania poprawy jakości pracy tych instytucji. (6)

S_K07

pracy w zespole, pełnienia w nim różnych ról oraz współpracy z nauczycielami, pedagogami, specjalistami, rodzicami lub opiekunami uczniów i innymi członkami społeczności szkolnej i lokalnej. (7)

Oceniane są:

- wykonanie pracy własnej (przygotowanie zaciekawień, zadań, oceny materiałów, propozycji podstawy programowej, programu nauczania),

- aktywność na zajęciach (m.in. prezentacja pracy własnej, udział w dyskusji o zjawiskach, doświadczeniach, urządzeniach, zadaniach, w tym stawianie i podważanie hipotez, udział w debacie, formułowanie i rozwiązywanie zadań).

Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie punktów zdobytych za powyższe składowe.