Podstawy dydaktyki

Dydaktyka ogólna. Systemy edukacyjne. Metodologie nauczania, metody aktywizujące, wykorzystanie eksperymentów, zadań i projektów w procesie nauczania. Metody weryfikacji efektów kształcenia. Indywidualizacja nauczania. Przygotowanie lekcji.

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

Przedmiot stanowi wprowadzenie do dydaktyki ogólnej jako subdyscypliny pedagogiki, przygotowujące do metodyk szczegółowych. Obejmuje kluczowe zagadnienia teoretyczne i praktyczne związane z procesem nauczania-uczenia się:

• Dydaktyka i jej kontekst: Usytuowanie dydaktyki w systemie nauk pedagogicznych, jej przedmiot, zadania i podstawowe pojęcia (kształcenie, nauczanie, uczenie się). Relacja dydaktyki ogólnej do dydaktyk szczegółowych.

• Cele kształcenia: Funkcje, taksonomie (kategorie celów), sposoby formułowania celów ogólnych i operacyjnych.

• Treści kształcenia: Kryteria doboru i układu treści, źródła treści (podstawa programowa, programy nauczania).

• Proces kształcenia: Struktura, prawidłowości i zasady dydaktyczne.

• Metody nauczania: Klasyfikacje metod (np. oparte na słowie, obserwacji, działaniu praktycznym), charakterystyka metod aktywizujących (np. dyskusja, metoda projektu, gry dydaktyczne, burza mózgów), kryteria doboru metod do celów, treści i możliwości uczniów.

• Formy organizacji pracy uczniów: Praca indywidualna, grupowa (jednolita, zróżnicowana), zbiorowa; kryteria doboru form.

• Środki dydaktyczne: Rodzaje środków (tradycyjne i nowoczesne, wykorzystanie eksperymentów, zadań i projektów), funkcje, zasady doboru i wykorzystania w procesie kształcenia.

• Planowanie pracy dydaktycznej: Struktura i zasady konstruowania scenariusza (konspektu) lekcji, planowanie cykli zajęć, rozkład materiału.

• Kontrola i ocena w dydaktyce: Funkcje kontroli i oceny (diagnostyczna, informacyjna, motywacyjna, selekcyjna), rodzaje oceniania (kształtujące, sumujące), metody i narzędzia pomiaru dydaktycznego, formułowanie informacji zwrotnej.

• Środowisko uczenia się: Organizacja przestrzeni klasy, tworzenie klimatu sprzyjającego uczeniu się, integracja klasy szkolnej.

• Dostosowanie procesu kształcenia: Identyfikowanie potrzeb uczniów, indywidualizacja i personalizacja nauczania, praca z uczniem zdolnym.

• Poprawność językowa: Znaczenie poprawnego posługiwania się językiem polskim w pracy nauczyciela.

• Rozwój zawodowy: Potrzeba twórczego poszukiwania efektywnych rozwiązań dydaktycznych.

Ćwiczenia obejmują analizę materiałów dydaktycznych, projektowanie fragmentów zajęć, przygotowanie konspektów, dyskusje nad studiami przypadków, dobieranie i stosowanie wybranych metod i technik dydaktycznych.

Nakład pracy własnej studenta:

- zapoznanie się z literaturą (10 h),

- samodzielne przygotowanie: oceny i prezentacji podręcznika; analizy programu; konspektów zajęć (10 h),

- poszukiwanie informacji – przygotowanie do dyskusji (8 h).

Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:

https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania

B. Niemierko, Diagnostyka edukacyjna

J.D. Harron, Lekcja chemii. O skutecznym sposobie uczenia

R.Driver, E.Guesne, A.Tiberghien, Children's Ideas in Science

Artykuły podane przez wykładowcę

Oznaczenia:

S_... – symbol przed efektem – oznaczenie efektu w programie dla specjalności „Nauczanie i popularyzacja fizyki” dla kierunku „fizyka” studiów II stopnia;

(...) – symbol na końcu efektu – liczba w nawiasach to numer ogólnego efektu uczenia się ze standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonego w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – Dz. U. 2019 poz. 1450:

Wiedza: absolwent zna i rozumie

S_W04

klasyczne i współczesne teorie rozwoju człowieka, wychowania, uczenia się i nauczania lub kształcenia oraz ich wartości aplikacyjne. (2)

S_W05

rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów. (3)

S_W06

normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (nauczanie w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych). (4)

S_W07

zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji. (5)

S_W08

zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania. (6)

S_W09

sposoby projektowania i prowadzenia działań diagnostycznych w praktyce pedagogicznej. (7)

S_W10

strukturę i funkcje systemu oświaty – cele, podstawy prawne, organizację i funkcjonowanie instytucji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, a także alternatywne formy edukacji. (8)

S_W11

podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych. (9)

S_W16

treści nauczania i typowe trudności uczniów związane z ich opanowaniem. (14)

S_W17

metody nauczania i doboru efektywnych środków dydaktycznych, w tym zasobów internetowych, wspomagających nauczanie przedmiotu lub prowadzenie zajęć, z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (15)

Umiejętności: absolwent potrafi

S_U01

obserwować sytuacje i zdarzenia pedagogiczne, analizować je z wykorzystaniem wiedzy pedagogiczno-psychologicznej oraz proponować rozwiązania problemów. (1)

S_U02

adekwatnie dobierać, tworzyć i dostosowywać do zróżnicowanych potrzeb uczniów materiały i środki, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz metody pracy w celu samodzielnego projektowania i efektywnego realizowania działań pedagogicznych, dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. (2)

S_U03

rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym. (3)

S_U04

projektować i realizować programy nauczania z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (4)

S_U06

tworzyć sytuacje wychowawczo-dydaktyczne motywujące uczniów do nauki i pracy nad sobą, analizować ich skuteczność oraz modyfikować działania w celu uzyskania pożądanych efektów wychowania i kształcenia. (6)

S_U07

podejmować pracę z uczniami rozbudzającą ich zainteresowania i rozwijającą ich uzdolnienia, właściwie dobierać treści nauczania, zadania i formy pracy w ramach samokształcenia oraz promować osiągnięcia uczniów. (7)

S_U08

rozwijać kreatywność i umiejętność samodzielnego, krytycznego myślenia uczniów. (8)

S_U09

skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów. (9)

S_U10

wykorzystywać proces oceniania i udzielania informacji zwrotnych do stymulowania uczniów w ich pracy nad własnym rozwojem. (10)

S_U11

monitorować postępy uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w życiu społecznym szkoły. (11)

S_U12

pracować z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dziećmi z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z doświadczeniem migracyjnym, pochodzącymi ze środowisk zróżnicowanych pod względem kulturowym lub z ograniczoną znajomością języka polskiego. (12)

S_U13

odpowiedzialnie organizować pracę szkolną oraz pozaszkolną ucznia, z poszanowaniem jego prawa do odpoczynku. (13)

S_U14

skutecznie realizować działania wspomagające uczniów w świadomym i odpowiedzialnym podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych. (14)

S_U15

poprawnie posługiwać się językiem polskim i poprawnie oraz adekwatnie do wieku uczniów posługiwać się terminologią przedmiotu. (15)

S_U18

samodzielne rozwijać wiedzę i umiejętności pedagogiczne z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym obcojęzycznych, i technologii. (18)

Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do

S_K01

posługiwania się uniwersalnymi zasadami i normami etycznymi w działalności zawodowej, kierując się szacunkiem dla każdego człowieka. (1)

S_K02

budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności edukacyjnej. (2)

S_K03

porozumiewania się z osobami pochodzącymi z różnych środowisk i o różnej kondycji emocjonalnej, dialogowego rozwiązywania konfliktów oraz tworzenia dobrej atmosfery dla komunikacji w klasie szkolnej i poza nią. (3)

S_K04

podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej. (4)

S_K06

projektowania działań zmierzających do rozwoju szkoły lub placówki systemu oświaty oraz stymulowania poprawy jakości pracy tych instytucji. (6)

Oceniane są:

- wykonanie pracy własnej (przygotowanie m.in. konspektów, oceny podręczników, programów),

- prezentowanie pracy własnej na zajęciach,

- aktywność na zajęciach (udział w dyskusjach, komentowanie prezentacji, poszukiwanie rozwiązań problemów).

Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie punktów zdobytych za powyższe składowe.